telugu model 2

1

గాంధీ మహాత్ముడు

చిత్రం చూడండి - ఆలోచించి మాట్లాడండి

• 1. చిత్రంలో ఎవరెవరున్నారు? వారేం చేస్తున్నారు?
  జవాబు: చిత్రంలో వీరనారి ఝాన్సీ లక్ష్మీబాయి తన బిడ్డను వీపునకు కట్టుకుని, గుర్రంపై కూర్చొని చేతిలో కత్తి పట్టి బ్రిటిష్ సైనికులతో వీరోచితంగా పోరాడుతోంది. ఆమె చుట్టూ ఎరుపు రంగు దుస్తులలో ఉన్న బ్రిటిష్ సైనికులు (ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ వారు) మరియు ఆమెకు మద్దతుగా ఉన్న భారతీయ సైనికులు కత్తులతో தீவிரంగా యుద్ధం చేస్తున్నారు.
• 2. చిత్రంలో సన్నివేశం ఏమై ఉంటుంది?
  జవాబు: ఈ సన్నివేశం 1857 నాటి ప్రథమ స్వాతంత్ర్య సంగ్రామం (సిపాయిల తిరుగుబాటు) నాటిది. బ్రిటిష్ వారు ఝాన్సీ ప్రాంతాన్ని ఆక్రమించుకోవడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు, రాణి లక్ష్మీబాయి తన మాతృభూమి స్వాతంత్ర్యం కోసం వారితో జరిపిన చారిత్రాత్మక యుద్ధ ఘట్టం ఇది.
• 3. మీకు తెలిసిన స్వాతంత్ర్య సమరయోధుల పేర్లు చెప్పండి.
  జవాబు: నాకు తెలిసిన కొందరు ప్రముఖ స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు: treasuresభారత్ నాటి వీరులు - మహాత్మా గాంధీ, నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్, భగత్ సింగ్, అల్లూరి సీతారామరాజు, మంగళ పాండే, సర్దార్ వల్లభభాయ్ పటేల్, చంద్రశేఖర్ ఆజాద్.

1 www.meebadi.in తెలుగు వికాసం

వినడం - ఆలోచించి మాట్లాడటం

• 1. గాంధీ బయలుదేరినప్పుడు జగత్తు ఎలా నవ్వింది?
  జవాబు: గేయం ప్రకారం, గాంధీ మహాత్ముడు స్వాతంత్ర్య సాధన కోసం బయలుదేరినప్పుడు ఈ జగత్తు (ప్రపంచం) అంతా ఆనందంతో 'కలకల' నవ్వింది.
• 2. ప్రణవం అంటే ఏమిటి?
  జవాబు: ప్రణవం అంటే సృష్టికి మూలమైన పవిత్ర ఓంకార నాదం (ఓంకారం) అని అర్థం.
• 3. గంట గణగణ మోగుతుంది కదా! ఇలా గంటలు ఎక్కడెక్కడ మోగుతుంటాయో చెప్పండి.
  జవాబు: గంటలు సాధారణంగా ఈ క్రింది ప్రదేశాలలో మోగుతుంటాయి:
  • దేవాలయాలలో (గుడులలో): పూజా సమయాలలో మరియు హారతి ఇచ్చేటప్పుడు.
  • పాఠశాలల్లో (బడిలో): పీరియడ్ల సమయాన్ని మరియు విరామ సమయాలను సూచించడానికి.
  • చర్చిలలో: ప్రార్థనా సమయాలలో.
• 4. మీకు తెలిసిన దేశనాయకుల పేర్లు చెప్పండి.
  జవాబు: మహాత్మా గాంధీ, జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ, సర్దార్ వల్లభభాయ్ పటేల్, సుభాష్ చంద్రబోస్, బాబూ రాజేంద్ర ప్రసాద్, మరియు లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి.

4వ తరగతి - తెలుగు www.meebadi.in 4

చదవడం - వ్యక్తపరచడం

క్రింది పేరాను చదివి ప్రశ్నలకు జవాబులు గుర్తించండి.

సర్దార్ వల్లభభాయ్ పటేల్ స్వతంత్ర భారతదేశానికి ప్రథమ హోంశาఖ మంత్రిగా పనిచేశారు. ఆ సమయంలో భారతదేశం 565 సంస్థానాలుగా విభజించబడి ఉంది. వీరిలో ఎక్కువమంది సంస్థానాధీశులు స్వచ్ఛందంగా భారతదేశంలో కలవడానికి అంగీకరించారు. హైదరాబాద్, జమ్ముకాశీర్, జునాగఢ్ వంటి పెద్ద సంస్థానాధీశులు देशంలో కలవడానికి అంగీకరించలేదు. పటేల్ గారి చొరవతో జునాగఢ్ దేశంలో విలీనం అయ్యింది. జమ్ముకాశీర్ ను స్వయం ప్రతిపత్తి గల రాష్ట్రంగా ప్రకటించారు. దేశ భద్రత దృష్ట్యా, స్థానిక ప్రజల ఉద్యమం వలన పటేల్ సాహసోపేతమైన निर्णयంతో, సైనిక చర్య ద్వారా హైదరాబాద్ సంస్థానాన్ని 1948లో భారతదేశంలో విలీనం చేశారు. ధైర్య సాహసాలకు మారుపేరైన సర్దార్ వల్లభభాయ్ పటేల్ 'ఉక్కుమనిషి' అనే బిరుదును పొందారు.

• 1. స్వతంత్ర భారతదేశానికి మొట్టమొదటి హోంశాఖ మంత్రి ఎవరు? (    )
  ఎ) గాంధీజీ

  బి) నెహ్రూ

  సి) వల్లభభాయ్ పటేల్

  డి) డా॥ Ambedkar
  జవాబు: సి) వల్లభభాయ్ పటేల్
• 2. ఏ సంస్థానాన్ని స్వయం ప్రతిపత్తి గల రాష్ట్రంగా ప్రకటించారు? (    )
  ఎ) జునాగఢ్

  బి) హైదరాబాద్

  సి) జమ్ముకాశీర్

  డి) పిఠాపురం
  జవాబు: సి) జమ్ముకాశీర్
• 3. సర్దార్ పటేల్‌కు ఉన్న బిరుదును గుర్తించండి. (    )
  ఎ) ఆంధ్రకేసరి

  బి) జాతిపిత

  సి) చాచాజీ

  డి) ఉక్కు మనిషి
  జవాబు: డి) ఉక్కు మనిషి
• 4. 'విలీనం' అనే పదానికి అర్థం ______________
  జవాబు: కలవడం (ఐక్యం కావడం లేదా ఒకదానిలో ఒకటి కలిసిపోవడం).
• 5. హైదరాబాద్ సంస్థానాన్ని పటేల్ భారతదేశంలో ఎలా విలీనం చేశారు?
  జవాబు: దేశ భద్రత దృష్ట్యా మరియు స్థానిక ప్రజల పోరాటాల వల్ల, పటేల్ గారు తీసుకున్న సాహసోపేతమైన నిర్ణయం ప్రకారం సైనిక చర్య (Military Action) ద్వారా 1948లో హైదరాబాద్ సంస్థానాన్ని భారతదేశంలో విలీనం చేశారు.

తెలుగు వికాసం www.meebadi.in 5

పదజాలం

(అ) గేయంలోని కింది పదాలు గుర్తించి పట్టికను పరిశీలించండి.

1. గాంధీజీ

2. పోయింది

3. కంపించి

4. గడగడ

5. వణికింది

6. నడువగ

7. భూదేవి

8. చకచక

గా	పో	కం	చ
గాలి	పోరు	కందిరీగ	చలిగాలి
గాయం	పోతు	కంఠం	చల్లని
గానం	పోతుపోతు	కంచర	చక్కని
గాలం	పోవాలం	కండ	చందమామ
గాయకుడు	పోత	కంచి	చందనమాల

వ	న	భూ	గ
వల	నలక	భూదేవి	గంప
వగరు	నగ	భూస్వామి	גלגל
వల్లి	నత్త	భూతం	గంధం
వంచన	నక్క	భూమి	గడగడ
వంతెన	నలుపు	భూקంపం	గబగబ

స్వీయరచన

• (అ) స్వరాజ్యం అంటే ఏమిటి?
  జవాబు: స్వరాజ్యం అంటే 'సొంత రాజ్యం' లేదా పరాయి పాలన నుండి విముక్తి పొంది, మన దేశాన్ని మనమే పరిపాలించుకునే స్వేచ్ఛా స్వాతంత్ర్యాలు కలిగి ఉండడం.
• (ఆ) గేయంలో 'కలకల నవ్వింది' అని ఉంది కదా! అట్లా ఎప్పుడు ఏమేమి నవ్వుతాయో కవి చెప్పాడు?
  జవాబు: గాంధీ మహాత్ముడు देश స్వాతంత్ర్య సాధన కోసం సత్యం, అహింస అనే ఆయుధాలతో ముందుకు బయలుదేరినప్పుడు ఈ జగత్తు అంతా 'కలకల' నవ్విందని, ఆయన చిరునవ్వు నవ్వినప్పుడు 'స్వరాజ్యం' కళ్ళకు కట్టినట్లు కనిపించిందని కవి వివరించాడు.
• (ఇ) గాంధీ స్వాతంత్ర్య సమర పోరాటం సాగించిన విధానం ఎటువంటిది? దీనిని బట్టి ఆయన గుణగణాలు ఎలా అర్థమౌతాయి?
  జవాబు: గాంధీజీ ఎటువంటి హింస, రక్తపాతం లేకుండా సత్యము, అహింస, మరియు సత్యాగ్రహం అనే శాంతియుత మార్గాలలో పోరాటం సాగించారు. దీనిని బట్టి ఆయనకు ఉన్న అచంచలమైన ఓрపు, శాంత స్వభావం, దృఢ సంకల్పం మరియు మానవత్వం వంటి గొప్ప గుణగణాలు మనకు అర్థమవుతాయి.
• (ఈ) గాంధీ మహాత్ముడు నవ్వినప్పుడు 'స్వస్తి' నమస్కారం' గురించిన విశేషాలు, సత్యాగ్రహం గురించి ఒనర్చిన సేవలను వివరించండి.
  జవాబు: గాంధీజీ బ్రిటీష్ పాలనకు స్వస్తి పలకడానికి సత్యాగ్రహ దీక్షలను ఆయుధంగా మలచుకున్నారు. ఆయన ప్రార్థనలు, ఉపవాస దీక్షల ద్వారా దేశ ప్రజలలో ఐక్యతను నింపారు. ఆయన చూపిన సత్య మార్గం వలనే దేశానికి మోక్షము (స్వాతంత్ర్య విముక్తి) కరములకు చిక్కింది.
• (ఉ) నేడు స్వాతంత్ర్యాన్ని సొంత మాటల్లో రాయండి.
  జవాబు: నేడు మనం అనుభవిస్తున్న స్వాతంత్ర్యం ఎందరో మహానుభావుల త్యాగాల ఫలం. నేటి సమాజంలో స్వాతంత్ర్యం అంటే కేవలం హక్కులు అనుభవించడం మాత్రమే కాదు; బాధ్యతాయుతమైన పౌరులుగా ఉంటూ, देशాభివృద్ధికి తోడ్పడడం మరియు తోటి మనుషులను గౌరవించడం.
• (ఊ) గాంధీ మహాత్ముని గురించి మీకు తెలిసిన విషయాలతో క్లుప్తంగా రాయండి.
  జవాబు: గాంధీజీ పూర్తి పేరు మోహన్ దాస్ కరంచంద్ గాంధీ. ఈయన్ను మనం ప్రేమతో 'జాతిపిత' లేదా 'బాపూజీ' అని పిలుచుకుంటాము. అక్టోబర్ 2న ఈయన జన్మదినాన్ని అంతర్జాతీయ అహింసా దినోత్సవంగా జరుపుకుంటాము. బ్రిటీష్ వారిని దేశం నుండి వెళ్లగొట్టడానికి ఆయన నడిపిన క్విట్ ఇండియా, దండి సత్యాగ్రహం వంటి ఉద్యమాలు ప్రపంచానికే ఆదర్శంగా నిలిచాయి.

4వ తరగతి - తెలుగు www.meebadi.in 6

సృజనాత్మకత

మన జెండా చిత్రం గీసి, రంగులు వేయండి. జెండా గురించి... నాలుగైదు వాక్యాలు రాయండి.

1. భారత జాతీయ జెండాను మువ్వన్నెల జెండా లేదా త్రివర్ణ పతాకం అని పిలుస్తారు.
2. ఇందులో పైన కాషాయం, మధ్యలో తెలుపు, కింద ఆకుపచ్చ రంగులు ఉంటాయి.
3. జెండా మధ్యలో ఉండే నీలి రంగు అశోక చక్రం ధర్మానికి మరియు ప్రగతికి చిహ్నం.
4. మన జాతీయ జెండా దేశ భక్తికి, స్వేచ్ఛకు మరియు సార్వభౌమత్వానికి ప్రతీక.
5. జాతీయ పండుగల రోజున ఈ జెండాను ఎగురవేసి మనం గౌరవంగా వందనం చేస్తాము.

ప్రशంస

• గాంధీ మహాత్ముడు స్వాతంత్ర్యంకోసం పోరాడారు కదా! స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాడిన వారిని నువ్వు ఎలా అభినందిస్తావు?
  జవాబు: దేశ స్వాతంత్ర్యం కోసం తమ ప్రాణాలను సైతం లెక్కచేయకుండా పోరాడిన అమరవీరుల త్యాగాలు ఎంతో గొప్పవి. వారిని నేను మనస్ఫూర్తిగా అభినందిస్తూ, ఎల్లప్పుడూ గౌరవిస్తాను. జాతీయ పండుగల రోజున వారి చిత్రపటాలకు పూలమాలలు వేసి నివాళులర్పిస్తాను. వారు చూపిన సత్యం, देशభక్తి అనే మార్గంలో నడుస్తూ దేశ సేవకు పాటుపడతానని ప్రతిజ్ఞ చేస్తాను.

భాషాంశాలు

క్రింది పేరాను చదవండి.

రви, మాధురి, గౌతమ్, మీరా, నాగమణి కలిసి శివాలయానికి వెళ్ళారు. దారిలో లత, శ్రీను, ప్రియ, హర్షిత కలిశారు. ఆ గుడి దగ్గర జరుగుతున్న జాతర విశేషాలను రవి, మాధురి, మీరా వీరికి వివరించారు. అందరూ కలిసి అక్కడ ఉన్న హోటల్‌లో అల్పాహారం తీసుకున్నారు.

* పై పేరాలో వాక్యాల చివర ఉన్న విరామచిహ్నాన్ని 'పూర్ణవిరామచిహ్నం' (.) అంటారు. దీనిని 'ఫుల్‌స్టాప్' గా సూచిస్తారు. వాక్యాలను చదివేటప్పుడు మధ్యలో కొద్దిగా ఆపి చదువుతాము. వాటికి వాడే గుర్తును 'స్వల్పవిరామచిహ్నం' (,) అంటారు. దీనిని 'కామా' చే సూచిస్తాము.

క్రింది వాక్యాలను చదవండి. ( . , ) విరామచిహ్నాలను ఉంచండి.

• 1. గీత పాఠశాలకు వెళ్ళింది
  జవాబు (సరిచేసినది): గీత పాఠశాలకు వెళ్ళింది.
• 2. అమ్మ బజారులో వంకాయలు బెండకాయలు దొండకాయలు కొనింది
  జవాబు (సరిచేసినది): అమ్మ బజారులో వంకాయలు, బెండకాయలు, దొండకాయలు కొనింది.

తెలుగు వికాసం www.meebadi.in 7

Assessment

?

నేనేమి నేర్చుకున్నాను?

• 1) కింద ఇచ్చిన ద్విత్వాక్షర పదాలలో తప్పుగా ఉన్న పదాన్ని గుర్తించండి. (    )
  అ) వెన్నెల

  ఆ) పట్టీలు

  ఇ) చిన్న పిల

  ఈ) కన్నులు
  జవాబు: ఇ) చిన్న పిల (సరైన పదం: చిన్న పిల్ల - 'ల' కి 'ల' వత్తుండాలి).
• 2) 'గాంధీజీ' దేనిని వదిలి పెట్టమని చెప్పాడు?
  జవాబు: గాంధీజీ పరాయి పాలనను, అధర్మాన్ని, హింసను మరియు అంటరానితనం వంటి సామాజిక అరాచకాలను వదిలి పెట్టమని చెప్పారు.
• 3) కింది పేరాను చదివి, ప్రశ్నలకు సరైన సమాధానాలు రాయండి.
  ఒక అడవిలో ఒక చీమ, ఒక మిడత ఉండేవి. చీమ ఎప్పుడూ కష్టపడి పని చేస్తూ, భвиష్యత్తు కోసం ఆహారాన్ని దాచుకునేది. కానీ మిడతకు మాత్రం ఎప్పుడూ పాటలు పాడుతూ, ఆడుతూ కాలం గడిపేది. వర్షాకాలం రాగానే, చీమ తన ఇంట్లో హాయిగా ఆహారం తింటూ ఉంది. మిడతకు మాత్రం తినడానికి ఏమీ దొరక్క ఆకలితో అలమటించింది. అప్పుడు మిడతకు చీమ కష్టం విలువ తెలిసింది.
  • i) పై పేరాలో భవిష్యత్తును దృష్టిలో పెట్టుకున్న జీవి ఏది? (    )
    అ) మిడత

    ఆ) చీమ

    ఇ) చేప

    ఈ) కుందేలు
    జవాబు: ఆ) చీమ
  • ii) మిడత ఎందుకు ఆకలితో అలమటించింది? ఈ కథ ద్వారా మీరు ఏం నేర్చుకున్నారు?
    జవాబు: మిడత ముందుచూపు లేకుండా, కష్టపడకుండా కేవలం ఆడుతూ పాడుతూ కాలం వృథా చేసింది. వర్షాకాలం వచ్చినప్పుడు దానికి ఎక్కడా ఆహారం దొరకనందున ఆకలితో అలమటించింది.
    ఈ కథ ద్వారా నేర్చుకున్న నీతి: మనం సమయాన్ని వృథా చేయకుండా భవిష్యత్తు కోసం ముందుచూపుతో కష్టపడి పనిచేయాలి. సోమరితనం పనికిరాదు.
• 4) 'వెలవెల' ఇటువంటి ధ్వన్యనుకరణ పదాలు పాఠంలో నుండి రెండు పదాలు రాయండి.
  జవాబు: 1. చకచక      2. గడగడ (లేదా గణగణ)
• 5) 'గాంధీజీ' గురించి మీకు తెలిసిన ఐదు వాక్యాలు రాయండి. అందులో 'అహింస, సత్యం' అనే పదాలు ఉపయోగించాలి.
  జవాబు:
  1. గాంధీజీ భారతదేశ స్వాతంత్ర్య సంగ్రామానికి అగ్రగామిగా నిలిచారు.
  2. ఆయన ఎల్లప్పుడూ 'సత్యం' మాట్లాడాలని, సత్య మార్గంలోనే నడవాలని బోధించారు.
  3. బ్రిటీష్ వారిపై పోరాటానికి ఆయన 'అహింస' అనే గొప్ప ఆయుధాన్ని ఎంచుకున్నారు.
  4. ఆయనను देश ప్రజలందరూ ప్రేమతో 'జాతిపిత' మరియు 'బాపూజీ' అని పిలుచుకుంటారు.
  5. ఆయన చూపిన శాంతియుత మార్గం ప్రపంచ దేశాలన్నింటికీ ఆదర్శంగా నిలిచింది.
• 6) స్వాతంత్ర్య సమరయోధులలో నీకిష్టమైన వారిని గురించి ప్రశంసిస్తూ నాలుగు వాక్యాలు రాయండి.
  జవాబు (నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ గురించి):
  1. స్వాతంత్ర్య సమరయోధులలో నాకు అత్యంత ఇష్టమైన నాయకుడు నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్.
  2. ఆయన దేశ విముక్తి కోసం 'ఆజాద్ హింద్ ఫౌజ్' అనే శక్తివంతమైన సైన్యాన్ని స్థాపించిన వీరుడు.
  3. "మీరు నాకు రక్తాన్ని ఇవ్వండి, నేను మీకు స్వాతంత్ర్యాన్ని ఇస్తాను" అని ఆయన ఇచ్చిన పిలుపు యువతలో ఎంతో ఉత్తేజాన్ని నింపింది.
  4. ఆయన చూపిన అచంచలమైన ధైర్యం, దేశభక్తి ఎప్పటికీ ప్రశంసనీయం.
• 7) పాఠంలో మహాత్ముడు సత్యం, అహింస ద్వారా సాధించిన విషయాలు తెలుసుకున్నారు కదా! మీకు నచ్చిన देश నాయకుని గురించి రెండు వాక్యాలు రాయండి.
  జవాబు (డా. బి.ఆర్. అంబేద్కర్ గురించి):
  1. డా. బి.ఆర్. అంబేద్కర్ గారు స్వతంత్ర భారత రాజ్యాంగ నిర్మాత మరియు గొప్ప సామాజిక సంస్కర్త.
  2. ఆయన సమాజంలోని వెనుకబడిన వర్గాల హక్కుల కోసం, అందరికీ సమానత్వం అందించడం కోసం తన జీవితాంతం కృషి చేశారు.
• 8) మీ ప్రాంతంలో స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాడిన / పాల్గొన్న వ్యక్తులు ఎవరున్నారో తెలుసుకొని వారి గురించి రాయండి.
  జవాబు (అల్లూరి సీతారామరాజు గురించి):
  మన ప్రాంతానికి చెందిన గొప్ప వీరుడు అల్లూరి సీతారామరాజు. ఆయన మన్యం ప్రాంత అడవులలో నివసించే గిరిజనులను ఏకం చేసి, బ్రిటీష్ పాలకుల అరాచకాలకు వ్యతిరేకంగా 'రంపా తిరుగుబాటు' జరిపారు. మన్యం వీరుడిగా పేరుగాంచిన ఆయన సాయుధ పోరాటం దేశ చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోతుంది.

తెలుగు వికాసం www.meebadi.in 11