చదవండి - ఆలోచించి చెప్పండి
తెలుగుదనము వంటి తీయదనము లేదు
తెనుగు కవులవంటి ఘనులు లేరు
తెనుగు తల్లి సాధుజన కల్పవల్లిరా
లలితసుగుణజాల! తెలుగుబాల ! కరుణశ్రీ
-
1. పై పద్యం దేని గురించి చెబుతుంది ?
పై పద్యం తెలుగు భాష గొప్పదనం గురించి చెబుతుంది.
-
2. సాధుజన కల్పవల్లి ఎవరు ?
సాధుజన కల్పవల్లి తెలుగు తల్లి.
-
3. కవి తెలుగుదనాన్ని దేనితో పోల్చాడు?
కవి తెలుగుదనాన్ని తీయదనంతో పోల్చాడు.
ఇవి చేయండి
అవగాహన - ప్రతిస్పందన
అవగాహన - ప్రతిస్పందన
అ) కింది ప్రశ్నలకు సమాధానాలు చెప్పండి.
-
1. గేయాన్ని రాగయుక్తంగా పాడండి.
విద్యార్థులు గేయాన్ని రాగయుక్తంగా, లయబద్ధంగా పాడాలి.
-
2. గేయం ద్వారా కవి ఏయే విషయాలను చెప్పారో మీ మాటల్లో చెప్పండి.
గేయం ద్వారా కవి ఆంధ్ర రాష్ట్ర నదుల గొప్పదనం, పాలకుల కీర్తి, తెలుగు యోధుల వీరత్వం, ఆంధ్ర కవుల గొప్పదనం, మరియు శిల్ప కళా సంపద గురించి చెప్పారు.
-
3. గేయంలో కింది పదాలను గుర్తించి సున్నా చుట్టండి.
మన రతనాల పంటలు చరిత వదరు తారలు సంపద జయము విజయంవిద్యార్థులు పాఠ్యపుస్తకంలోని గేయంలో ఈ పదాలను గుర్తించి సున్నా చుట్టాలి.
ఆ) గేయంలోని కింది వ్యక్తులు తెలుగు జాతికి చేసిన సేవను ఒక వాక్యంలో రాయండి.
-
1. కందుకూరి వీరేశలింగం :
తెలుగు జాతికి నూతన సంస్కృతిని తీర్చిదిద్దారు.
-
2. గిడుగు రామమూర్తి :
తెలుగు భాషను ప్రజల భాషగా చేయడానికి పోరాడారు.
-
3. గురజాడ అప్పారావు :
దేశమంటే మట్టి కాదని, దేశమంటే మనుజులేనని చాటి చెప్పారు.
-
4. త్యాగరాజు :
రాళ్ళు కరిగే రాగ సుధలో తెలుగును ముంచెత్తారు.
ఇ) కింది వాక్యాలు చదవండి. భావాలకు సరిపోయే పంక్తులను గేయంలో గుర్తించి రాయండి.
-
1. తిక్కన కవిత్వంలో తెలుగు భాష తేనెలొలికింది.
తెలుగు పలుకులు తేనె లొలికెను తిక్కనార్యుని కవితలోనా
-
2. పాడిపంటలు సమృద్ధిగా లభిస్తాయి.
పాడి పంటలు పొంగి పొరలుచు దండిగా మన దేశముండగ
-
3. గురజాడ దేశమంటే మనుషులని చాటి చెప్పాడు.
దేశమంటే మనుజులేనని చాటిజెప్పిన అప్పారాయడు
-
4. గోదావరి తరతరాల నుండి మధురజలాన్ని ఇస్తోంది.
యుగయుగమ్ములనుండి బంగరు గంగనిచ్చెడు గౌతమీ నది
ఈ) కింది పేరాను చదివి ఇచ్చిన పట్టికను పూరించండి.
| క్ర.సం | నదులు | పర్యాటక స్థలాలు | చిత్రకారులు |
|---|---|---|---|
| 1. | గోదావరి, కృష్ణా | అరకు లోయ, బెలూం గుహలు | అడవి బాపిరాజు |
| 2. | తుంగభద్ర, వంశధార | హార్సిలీ హిల్స్, పాపికొండలు | దామెర్ల రామారావు |
| 3. | నాగావళి, పెన్నా | లంబసింగి, విశాఖ తీరం | బాపు |
| 4. | చిత్రావతి | వంజంగి మేఘాల కొండ | వడ్డాది పాపయ్య |
ఉ) కింది పేరాను చదివి, బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలకు సమాధానాలు గుర్తించండి.
-
1. మనిషిని సంస్కరించే ప్రక్రియ ఏది?
Answer: బి) సాహిత్యం
-
2. ఈ దిగువ పేర్లలో వాగ్గేయకారుని గుర్తించండి?
Answer: సి) అన్నమయ్య
-
3. సాహిత్యం ఏయే కోశాలను మేల్కొలుపుతుంది?
Answer: బి) మనోమయ, విజ్ఞానమయ
-
4. సంగీత కళ ఎటువంటిది ?
Answer: ఎ) ఆనందపరచేది
ఊ) కింది కవితను చదివి ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయండి.
-
1. కవితలో ఉన్న నదుల పేర్లు రాయండి ?
కవితలో గోదావరి, కృష్ణా నదుల పేర్లు ఉన్నాయి.
-
2. “తోడబుట్టినవాళ్ళు” అని అర్థాన్నిచ్చే పదం ఏది ?
“తోడబుట్టినవాళ్ళు” అని అర్థాన్నిచ్చే పదం "తోబుట్టువులు".
-
3. పంటలను కవి దేనితో పోల్చాడు ?
పంటలను కవి బంగారంతో పోల్చాడు.
-
4. పై కవిత ఆధారంగా ఒక ప్రశ్న తయారుచేయండి.
ఆంధ్రావనిలో శోభిల్లే అన్నపూర్ణ విశాలాక్షులు ఎవరు?
వ్యక్తీకరణ - సృజనాత్మకత
అ) కింది ప్రశ్నలకు నాలుగు వాక్యాలలో జవాబులు రాయండి.
-
1. 'ఆంధ్రవైభవం' గేయ ఉద్దేశాన్ని గురించి రాయండి.
ఆంధ్రుల సంస్కృతి, సంప్రదాయాలను పిల్లలకు తెలియజేయడం ఈ గేయ ఉద్దేశం. ఆంధ్ర ప్రాంతాన్ని ఏలిన పాలకుల కీర్తి ప్రతిష్టలను వివరించడం దీని లక్ష్యం. అలాగే, మన ఆంధ్ర కవుల ఘనతను విద్యార్థులు అర్థం చేసుకుని వారిని అభినందించేలా చేయడం ఈ పాఠం ప్రధాన ఉద్దేశం.
-
2. ‘కొండేపూడి లక్ష్మీనారాయణ' గురించి రాయండి.
ఆధునిక కవులలో పేరొందిన శ్రీ కొండేపూడి లక్ష్మీనారాయణ పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలోని బొండాడ గ్రామంలో జన్మించారు. వీరు 'స్మృతులు- గేయాలు', 'పాడరా ఓ తెలుగు వాడా!' అనే గేయ సంపుటాలను రచించారు. ప్రస్తుత మన పాఠ్యభాగం 'పాడరా ఓ తెలుగు వాడా!' అనే గేయ సంపుటి నుండి స్వీకరించబడింది.
-
3. గేయ ప్రక్రియ లక్షణాలు రాయండి.
గేయం పాడుకోవడానికి వీలుగా మాత్రా ఛందస్సుతో కూడి ఉంటుంది. ఇది లయబద్ధంగా సాగుతూ శ్రోతలకు ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. ఇందులో శబ్ద సౌందర్యం ఉట్టిపడుతుంది. గానానికి ప్రాధాన్యం ఉంటుంది కాబట్టి సాహిత్య ప్రక్రియల్లో దీనికి గొప్ప స్థానం ఉంది.
ఆ) కింది ప్రశ్నలకు ఎనిమిది వాక్యాలలో జవాబులు రాయండి.
-
1. 'ఆంధ్రవైభవం' గేయ సారాంశాన్ని మీ సొంతమాటల్లో రాయండి.
ఓ తెలుగువాడా! మన ఆంధ్రప్రదేశ్ గొప్పదనం గురించి పాడుకుందాం. గోదావరి, కృష్ణా, తుంగభద్ర నదులు మన తెలుగు తల్లికి అందాన్ని, ప్రజలకు సుఖాన్ని ఇస్తున్నాయి. పాడిపంటలతో తులతూగుతున్న మన దేశ చరిత్రను వేగంగా ముందుకు తీసుకెళ్దాం. కాకతీయుల కత్తి పదును, రుద్రమదేవి యుద్ధనైపుణ్యం, బాలచంద్రుని ధైర్యం మన రక్తాన్ని ఉప్పొంగేలా చేస్తాయి. తిక్కన కవితా మాధుర్యం, త్యాగయ్య కీర్తనలు, హంపి శిల్పకళ మనకు గర్వకారణం. కందుకూరి, గిడుగు, గురజాడ వంటి మహనీయుల అడుగుజాడల్లో నడుద్దాం. సిరిసంపదలతో ఉన్న మన రాష్ట్రాన్ని స్వర్గంగా మార్చుకొని తెలుగు తల్లికి విజయగీతాలు పాడదాం.
-
2. “వీరగాథను విన్నప్పుడు నా రక్తం ఉప్పొంగుతుంది" అని అనడంలో కవి ఉద్దేశం ఏమిటో తెలపండి.
మన పూర్వీకులైన కాకతీయులు, రుద్రమదేవి, బాలచంద్రుడు మొదలైన వారు శత్రువులతో వీరోచితంగా పోరాడి గెలిచారు. వారి అపూర్వమైన పరాక్రమాన్ని తలుచుకుంటే మనకు చాలా గర్వకారణంగా ఉంటుంది. దేశభక్తితో మనలో ఆవేశం కట్టలు తెంచుకుంటుంది. మన జాతి వీరుల త్యాగాలను స్మరించుకున్నప్పుడు ప్రేరణతో రక్తం ఉప్పొంగుతుందని కవి ఉద్దేశం.
-
3. 'తెలుగుతల్లి' కీర్తిని కవి ఎలా వర్ణించాడో గేయం ద్వారా తెలుసుకున్నారు కదా! మీ గ్రామాన్ని లేదా మీ ప్రాంతాన్ని వర్ణిస్తూ మీ స్నేహితురాలికి లేఖ రాయండి.
(ఉదాహరణ లేఖ)
తేదీ: xx-xx-xxxx,
ఊరు: విశాఖపట్నం.
ప్రియమైన స్నేహితురాలికి,
నేను ఇక్కడ క్షేమంగా ఉన్నాను. నీవు కూడా క్షేమమని భావిస్తున్నాను. మన తెలుగుతల్లి కీర్తిని గేయం ద్వారా ఎలా తెలుసుకున్నామో, అలాగే నేను మా ప్రాంతం విశాఖపట్నం గురించి చెప్పాలనుకుంటున్నాను. మా ఊరు అందమైన సముద్ర తీరంతో ప్రశాంతంగా ఉంటుంది. ఇక్కడ కైలాసగిరి, రుషికొండ, సబ్ మెరైన్ మ్యూజియం వంటి పర్యాటక ప్రాంతాలు చాలా బాగుంటాయి. చుట్టూ పచ్చని కొండలతో ప్రకృతి ఎంతో రమణీయంగా ఉంటుంది. సెలవుల్లో నువ్వు కూడా మా ఊరికి తప్పక రావాలని కోరుకుంటున్నాను.
ఇట్లు,
నీ ప్రియ మిత్రురాలు,
(నీ పేరు). -
4. రాష్ట్ర అభివృద్ధికి కృషిచేసిన మహనీయులను ప్రశంసిస్తూ వ్యాసం రాయండి.
మన రాష్ట్ర అభివృద్ధికి ఎంతోమంది మహనీయులు తమ జీవితాలను అంకితం చేశారు. కందుకూరి వీరేశలింగం గారు మూఢనమ్మకాలను నిర్మూలించి సామాజిక మార్పుకు శ్రీకారం చుట్టారు. గిడుగు రామమూర్తి పంతులు గారు వాడుక భాషా ఉద్యమాన్ని తెచ్చి సామాన్యులకు సైతం భాషను చేరువ చేశారు. గురజాడ అప్పారావు గారు 'దేశమంటే మట్టి కాదోయ్ దేశమంటే మనుజులోయ్' అని సామాజిక స్పృహను రగిలించారు. అలాగే ఆర్థర్ కాటన్ లాంటి వారు నీటిపారుదల వ్యవస్థను నిర్మించి రైతుల పాలిట దేవుళ్లయ్యారు. ఈ మహనీయుల కృషి వల్లనే మన రాష్ట్రం ఈ రోజు ఈ స్థాయిలో ఉంది. వీరి సేవలు చిరస్మరణీయం.
పదజాలం
అ) కింది అర్థాలను పరిశీలించండి. వీటి ఆధారంగా గేయంలో సంబంధిత పదాలను గుర్తించి రాయండి.
- 1. ప్రకాశించు = వెలుగు
- 2. కత్తుల కాంతి = ఖడ్గతేజము
- 3. యువ సింహం = కొదమసింగము
- 4. భుజగర్వం = బాహుదర్పము
- 5. అందమునిచ్చెను = సొగసు గూర్చెను
- 6. తెలియచేసెను = చాటిజెప్పిన
- 7. కలిసికట్టు = ముక్తకంఠము
- 8. స్వర్గసమానం = స్వర్గతుల్యము
- 9. ప్రవహించు = పొంగిపొరలుచు
- 10. యుద్ధంలో నేర్పు = యుద్ధపటిమ
ఇ) కింది పేరా చదివి, ఇచ్చిన పదాలకు పర్యాయ పదాలను గుర్తించండి.
- 1. వాన = వర్షం
- 2. కరువు = క్షామం, దుర్భిక్షం
- 3. భూమి = ధరణి, అవని
- 4. ఇల్లు = గృహం, సదనం
భాషాంశాలు
నానార్థాలు : అ) కింది వాక్యాలలో గీత గీసిన పదాలకు సరియైన నానార్థాలను గుర్తించండి.
-
1) రైతు కలకాలం కష్టపడతాడు.
Answer: ఎ) సమయం, నలుపు
-
2) దక్షిణ దిక్కున హిందూ మహాసముద్రం ఉంది.
Answer: సి) దిశ, శరణం
-
3) భారతదేశంలో వ్యవసాయం ప్రధాన వృత్తి.
Answer: బి) కృషి, ప్రయత్నం
ప్రకృతి - వికృతి : అ) కింది వాక్యాలలో ప్రకృతి, వికృతులను గుర్తించి రాయండి.
| ప్రకృతి | వికృతి | ప్రకృతి | వికృతి |
|---|---|---|---|
| సింహము | సింగము | భాష | బాస |
| హృదయం | ఎద | సుఖాలు | సుకాలు |
ii. వ్యాకరణాంశాలు
అభ్యాసం 1: అక్షరమాల (పునశ్చరణ)
-
1. అచ్చులు : (ఆంధ్ర, ఓలలాడిన, ఈగ, ఉప్పొంగ, ఆలపించగ, ఎదిరి, ఇక.)
పై పదాలలో దీర్ఘాచ్చులు ఏవి? = ఆ, ఓ, ఈ
పై పదాలలో హ్రస్వాచ్చులు ఏవి? = ఉ, ఎ, ఇ -
2. హల్లులు (వర్గములు) :
కదనరంగము పదంలో 'ద' = సరళం
ఖడ్గతేజము పదంలో 'ఖ' = మహా ప్రాణాక్షరం / పరుషం
ఘనత పదంలో 'ఘ' = మహా ప్రాణాక్షరం / సరళం
కదనరంగము పదంలో 'న' = అనునాసికం
సుఖము పదంలో 'ఖ' = మహా ప్రాణాక్షరం -
3. ఉభయాక్షరాలు: (గంగ, బంగరు, తుంగ, భంగిమ, సంపద, తెనుఁగు, తపఃఫలము)
ఈ పదాలలో ఉన్న ఉభయాక్షరాలు ఏవి? = సున్నా (ం), అరసున్నా (ఁ), విసర్గ (ః)
అభ్యాసం 2: సమాసాలు (పునశ్చరణ)
| సమాస పదం | విగ్రహ వాక్యం | సమాసం పేరు |
|---|---|---|
| 1. పాడిపంటలు | పాడియును పంటయును | ద్వంద్వ సమాసం |
| 2. వీరగాథలు | వీరుల యొక్క గాథలు | షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం |
| 3. శిల్పసంపద | శిల్పముల యొక్క సంపద | షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం |
| 4. ఖడ్గతేజము | ఖడ్గము యొక్క తేజము | షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం |
| 5. ఆరుకోట్లు | ఆరు సంఖ్య గల కోట్లు | ద్విగు సమాసం |
| 6. స్వర్గతుల్యం | స్వర్గమునకు తుల్యం | షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం |
అభ్యాసం 3: సంధులు (పునశ్చరణ)
| సంధి పదం | విడదీసిన రూపం | సంధి పేరు |
|---|---|---|
| 1. ఓలలాడిన | ఓలలు + ఆడిన | అత్వ సంధి |
| 2. సొంపుగూర్చెను | సొంపు + కూర్చెను | గసడదవాదేశ సంధి |
| 3. వీరేశ | వీర + ఈశ | గుణ సంధి |
| 4. దేశమంటే | దేశము + అంటే | ఉత్వ సంధి |
| 5. జయమని | జయము + అని | ఉత్వ సంధి |
| 6. మనమిక | మనము + ఇక | ఉత్వ సంధి |
| 7. ఔరౌర | ఔర + ఔర | ఆమ్రేడిత సంధి |
| 8. తేనెలొలికెను | తేనెలు + ఒలికెను | ఉత్వ సంధి |
ఈ పాఠంలో నేర్చుకున్నవి
-
1. నాకు నచ్చిన అంశం
గేయంలో కవి ఆంధ్రుల చరిత్రను, సంస్కృతిని, వీరుల త్యాగాలను వర్ణించిన తీరు నాకు చాలా నచ్చింది.
-
2. నేను గ్రహించిన విలువ
మన మాతృభాష అయిన తెలుగు పట్ల అభిమానాన్ని, అలాగే మన దేశభక్తిని పెంపొందించుకోవాలనే విలువను గ్రహించాను.
-
3. సృజనాత్మక రచన
స్నేహితులకు లేఖ రాయడం, అలాగే రాష్ట్ర అభివృద్ధికి కృషి చేసిన మహనీయుల గురించి వ్యాస రచన చేయడం నేర్చుకున్నాను.
-
4. భాషాంశాలు
నానార్థాలు, ప్రకృతి-వికృతులు, అక్షరమాల, సమాసాలు, సంధులు వంటి ముఖ్యమైన వ్యాకరణాంశాలను పునశ్చరణ చేసుకున్నాను.
📄 Download or view this worksheet/page:
