హారిజాంటల్ అమలు ఇలా! వర్టికల్ వర్సెస్ హారిజాంటల్ రిజర్వేషన్ల పూర్తి వివరాలు
కీలక ముఖ్యాంశాలు (Key Points):
- కొత్త విధానంలో ఫిక్స్డ్ రోస్టర్ పాయింట్లను తొలగించి వరింపు పద్ధతి ప్రవేశపెట్టారు.
- మహిళా, దివ్యాంగులు, స్పోర్ట్స్, ఎక్స్-సర్వీస్మెన్ అభ్యర్థులు మెరిట్ లో ఉంటే వారికి ప్రత్యేకంగా రిజర్వేషన్ కోటా వర్తించదు.
- మెరిట్ లో రాకపోతే మాత్రమే చివరిలో వరింపుల ద్వారా సర్దుబాటు ప్రక్రియ ఉంటుంది.
- ఏ సామాజిక కేటగిరీ అభ్యర్థి వస్తే... మెరిట్ లో అదే కేటగిరీ అభ్యర్థితో సర్దుబాటు చేస్తారు.
- ఈ హారిజాంటల్ జీవోను గత వైఎస్సార్సీపీ ప్రభుత్వం (2023 ఆగస్టు 2న జీవో 77) ద్వారా అమల్లోకి తెచ్చింది.
రిజర్వేషన్ల శాతం వివరాలు (Reservation Percentages)
ప్రస్తుత నిబంధనల ప్రకారం వివిధ కేటగిరీలకు కేటాయించిన రిజర్వేషన్ల శాతాలు క్రింది విధంగా ఉన్నాయి:
| కేటగిరీ / సామాజిక వర్గం | రిజర్వేషన్ శాతం |
|---|---|
| ఓపెన్ కేటగిరీ (OC) | 40% |
| బ్యాక్వర్డ్ క్లాసెస్ (BC) | 29% |
| షెడ్యూల్డ్ కులాలు (SC) | 15% |
| షెడ్యూల్డ్ తెగలు (ST) | 6% |
| ఆర్థికంగా వెనుకబడిన వర్గాలు (EWS) | 10% |
| మహిళల అంతర్గత కోటా | 33.3% |
| దివ్యాంగులు (PH) | 4% |
| క్రీడాకారులు (Sports) | 2% |
| మాజీ సైనికోద్యోగులు (Ex-Servicemen) | 2% |
వర్టికల్ రిజర్వేషన్ (Vertical Reservation) అంటే ఏమిటి?
ఎస్సీ, ఎస్టీ, బీసీ, ఈడబ్ల్యూఎస్ కేటగిరీలకు వర్తించే రిజర్వేషన్లను వర్టికల్ రిజర్వేషన్లు అంటారు. దీనికోసం ప్రత్యేకంగా 1 నుండి 100 వరకు ఫిక్స్డ్ రోస్టర్ పాయింట్లు ఉంటాయి. ఈ సైకిల్ ఆధారంగా ఏ సామాజిక వర్గానికి ఏ స్థానం దక్కాలో ముందే స్పష్టంగా నిర్దేశించబడి ఉంటుంది. ఇందులో ఎలాంటి గందరగోళం ఉండదు.
హారిజాంటల్ రిజర్వేషన్ (Horizontal Reservation) అమలు విధానం
హారిజాంటల్ రిజర్వేషన్ అనేది అంతర్గత సర్దుబాటు ప్రక్రియ. సామాజిక వర్గాల (SC, ST, BC, EWS) పరిధిలోనే మహిళలు, దివ్యాంగులు, క్రీడాకారులు, ఎక్స్-సర్వీస్మెన్ కోటాలను సర్దుబాటు చేస్తారు. దీనికి ప్రత్యేకంగా ఫిక్స్డ్ రోస్టర్ పాయింట్లు ఉండవు.
ఒక నోటిఫికేషన్ లో బీసీ-ఏ కేటగిరీ కింద 10 పోస్టులు ఉన్నాయి అనుకుందాం. నిబంధనల ప్రకారం అందులో ముగ్గురు (33.3%) మహిళలు తప్పనిసరిగా ఉండాలి. ఒకవేళ మెరిట్ జాబితాలో మొదటి 10 స్థానాల్లో ముగ్గురు మహిళలు ఆటోమేటిక్గా ఎంపికైతే, ఇక ప్రత్యేకంగా మహిళా కోటా కింద ఎవరినీ మార్చాల్సిన అవసరం లేదు.
కానీ, ఒకవేళ మెరిట్ లో ఒకే ఒక్క మహిళ ఎంపికైతే.. నిబంధనల ప్రకారం ఇంకా ఇద్దరు మహిళలు రావాలి కాబట్టి, ఆ 10వ స్థానంలో ఉన్న పురుష అభ్యర్థిని తొలగించి, మెరిట్ ఆర్డర్ లో కింద ఉన్న మహిళా అభ్యర్థికి ఆ స్థానాన్ని కేటాయిస్తారు.
మెగా డీఎస్సీ అభ్యర్థుల గమనికకు:
మెగా డీఎస్సీ (Mega DSC) కి సంబంధించి కూడా ఇదే హారిజాంటల్ విధానాన్ని అమలు చేస్తున్నారు. ఓపెన్ కేటగిరీ, మిగిలిన సామాజిక వర్గాలకు మొదట అభ్యర్థులను ఎంపిక చేసి.. ఆ తర్వాతే మహిళలు, పీహెచ్, ఎక్స్-సర్వీస్మెన్ కోటాలను సరిచూస్తారు. మెరిట్ లోనే అర్హత సాధించిన వారికి ప్రత్యేక కోటాతో సంబంధం లేకుండా జనరల్ స్థానాల్లోనే ఉంచుతారు.
