Page - 69
ఇవి చేయండి
-
ఉపాధ్యాయుడు చెప్పిన కింది పదాలను (ఉక్తలేఖనం) రాయండి.
ఋణం, కశ్మలం, రహస్యం, గ్రామస్థులు, దోసిళ్ళు, అర్థించు, ఘోరము, పక్షులు, లక్షణము, మార్జనం. (విద్యార్థులు ఈ పదాలను ఉపాధ్యాయుడు చెబుతుంటే తప్పులు లేకుండా రాయాలి.)
I. అవగాహన-ప్రతిస్పందన
-
1. చుట్టూ ఉన్న పరిసరాలలో మానవులకు మేలుచేసే చెట్లు / పక్షులు / జంతువులను గురించి వారి మాటల్లో చెప్పండి.
నేను వేప చెట్టును. నా ఆకులు, బెరడు, పుల్లలు అన్నీ మనుషులకు ఎంతో మేలు చేస్తాయి. గాలిని శుభ్రపరుస్తాను, నీడనిస్తాను. కానీ మనుషులు నా కొమ్మలు విరిచి నన్ను బాధపెడుతున్నారు. నేను ఆవును. నేను మీకు ఎంతో బలవర్థకమైన పాలను ఇస్తాను. వ్యవసాయంలో సాయపడతాను. కానీ వయసు అయిపోగానే నన్ను కబేళాలకు పంపేస్తున్నారు. మమ్మల్ని దయతో చూసుకోండి.
-
2. మీరు చూసిన / విన్నటువంటి బాధ / సంతోషం గురించి మీ మాటల్లో చెప్పండి.
ఒకసారి నేను బడికి వెళ్తుండగా రోడ్డు పక్కన ఒక కుక్క పిల్ల కాలు విరిగి బాధతో మూలగడం చూశాను. నాకు చాలా బాధ అనిపించింది. వెంటనే నేను, నా స్నేహితులు దానికి కట్టు కట్టి, పాలు తాగించాము. ఆ తర్వాత కొన్ని రోజులకు అది కోలుకొని మా చుట్టూ తిరుగుతూ తోక ఊపినప్పుడు నాకు ఎంతో సంతోషం కలిగింది. మూగ జీవులకు సాయం చేయడంలో ఉన్న ఆనందం నాకు అప్పుడు తెలిసింది.
-
3. మఱిచెట్టు నిస్వార్థ బుద్ధితో పక్షులకు, మానవులకు ఎలాంటి సహాయాన్ని అందిస్తుందో మీ మాటల్లో చెప్పండి.
మర్రిచెట్టు తన ఆకులతో చల్లని గాలిని, నీడను ఇస్తూ మానవులకు విశ్రాంతినిస్తుంది. తన కొమ్మలపై ఎన్నో రకాల పక్షులకు నివాసం కల్పిస్తుంది. పక్షులకు ఎవరి వల్ల హాని కలగకుండా కాపాడుతుంది. గ్రామంలోని ప్రజలందరికీ అది ఒక సమావేశ మందిరంలా ఉపయోగపడుతుంది. తనకు తానుగా ఏమీ ఆశించకుండా, ఇతరులకు నిస్వార్థంగా సేవ చేస్తుంది.
Page - 70
-
4. కింది వచనం చదివి ప్రశ్నలకు జవాబులు గుర్తించండి.
స్వామి వివేకానంద అమెరికా, బ్రిటన్ వంటి సంపన్నదేశాలను దర్శించారు. భారతదేశానికి తిరిగి ప్రయాణమయినప్పుడు అక్కడి పత్రికా విలేఖరులు "మీ మాతృభూమి పట్ల మీ అభిప్రాయం ఏమిటి?” అని ప్రశ్నించారు. దానికి సమాధానంగా "భారతదేశాన్ని లోగడ ప్రేమించాను. కాని ఇప్పుడు భారతభూమిలోని ప్రతి ధూళికణం నాకు అత్యంత పవిత్రం. అది నాకొక తీర్థస్థానం" అని సగర్వంగా చెబుతారు. ఈవిధంగా కనిపెంచిన తల్లి మీద ఎలాంటి మాతృభావన ఉంటుందో మనకు జన్మభూమి అయిన భారతదేశం మీద కూడా అలాంటి మాతృభావన కలిగి ఉండాలనే ఉద్దేశాన్ని ప్రకటించారు.
ప్రశ్నలు:
1. జన్మభూమి పట్ల ఎలాంటి భావన కలిగి ఉండాలి?Answer: ఇ) మాతృభావన -
2. స్వామి వివేకానంద దర్శించిన విదేశాలు ఏవి?
Answer: ఈ) అమెరికా& బ్రిటన్
-
3. భారతభూమిలో ప్రతి ధూళి కణం నాకు అత్యంత పవిత్రం అన్నది ఎవరు?
Answer: అ) స్వామి వివేకానంద
-
4. స్వామి వివేకానందుని భావనలో తీర్థ స్థానం ఏది?
Answer: ఇ) భారతదేశం
II. వ్యక్తీకరణ - సృజనాత్మకత
అ) కింది ప్రశ్నలకు నాలుగైదు వాక్యాలలో జవాబులు రాయండి.
-
1. మఱిచెట్టు పాఠ్యభాగ రచయిత గురించి మీ సొంతమాటల్లో రాయండి.
'మర్రిచెట్టు' పాఠ్యభాగ రచయిత పేరు త్రిపురనేని గోపీచంద్. వీరు కృష్ణా జిల్లాలోని అంగలూరు గ్రామంలో 1910లో జన్మించారు. వీరి తల్లిదండ్రులు త్రిపురనేని రామస్వామి, పున్నమాంబ. వీరు ధర్మవడ్డీ, మమకారం, తండ్రులు కొడుకులు వంటి గొప్ప రచనలు చేశారు. వీరి 'పండిత పరమేశ్వర శాస్త్రి వీలునామా' నవలకు కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు లభించింది.
-
2. చెట్ల ప్రయోజనాలు గురించి నాలుగు వాక్యాలు రాయండి.
1. చెట్లు ప్రాణులకు అవసరమైన ప్రాణవాయువును (ఆక్సిజన్) ఇస్తాయి.
2. ఇవి పక్షులకు, జంతువులకు, బాటసారులకు చల్లని నీడను, ఆశ్రయాన్ని కల్పిస్తాయి.
3. పండ్లు, కాయలు, ఔషధాలు మరియు కలపను అందిస్తాయి.
4. చెట్లు వర్షాలు కురవడానికి మరియు పర్యావరణ సమతుల్యతను కాపాడటానికి సహాయపడతాయి.
ఆ) కింది ప్రశ్నలకు 8 నుంచి 10 వాక్యాల్లో జవాబులు రాయండి.
-
1. మఱిచెట్టు హక్కులను గురించి మాట్లాడవలసి వచ్చిన సందర్భాన్ని వివరించండి.
గ్రామస్థులు రోజంతా మర్రిచెట్టు నీడలో కూర్చుని తమ హక్కుల గురించి గొప్పగా మాట్లాడుకునేవారు. కానీ అదే చెట్టుపై నివసిస్తున్న పక్షులను మాత్రం రాళ్లతో కొట్టి హింసించేవారు. ఎవరికీ ఎలాంటి హాని చేయని ఆ నిస్వార్థ పక్షులపై దాడి చేయడం చెట్టుకు అర్థం కాలేదు. గ్రామస్థులకు తన నీడలో కూర్చునే హక్కు ఉన్నప్పుడు, తన కొమ్మల మీద నివసించే హక్కు ఆ పక్షులకు ఎందుకు లేదు అని మర్రిచెట్టు బాధపడింది. చెట్టు వడిలో కూర్చుని ఉమ్ములు వేస్తూ, ఆ ప్రదేశాన్ని అపరిశుభ్రం చేసే మనుషులకు హక్కుల గురించి మాట్లాడే అర్హత లేదని మర్రిచెట్టుకు అనిపించింది. ఈ సందర్భంలోనే మర్రిచెట్టు హక్కుల గురించి అంతర్గతంగా ఆవేదన చెందింది.
-
2. మఱిచెట్టుకు - గ్రామానికి ఉన్న సంబంధాన్ని ప్రశంసిస్తూ రాయండి.
మర్రిచెట్టు ఆ గ్రామ ప్రజల జీవితాలతో పెనవేసుకుపోయి ఉంది. అది కేవలం ఒక చెట్టు కాదు, ఆ గ్రామస్తులకు విశ్రాంతి భవనం, సమావేశ మందిరం. పనులు లేని రోజుల్లో అందరూ దాని నీడలోనే చేరి కబుర్లు చెప్పుకునేవారు. పిల్లలు దాని ఊడలు పట్టుకుని ఉయ్యాలలు ఊగుతూ ఆడుకునేవారు. ఊరిలోని ఎన్నో రహస్యాలకు, సంఘటనలకు ఆ చెట్టు మౌన సాక్షిగా నిలిచింది. దాని వేర్లు చెరువు గట్టును వర్షాలకు కోతకు గురికాకుండా గట్టిగా పట్టి ఉంచాయి. బీదవాళ్లు దాని ఆకులతో విస్తర్లు కుట్టుకుని జీవనం సాగించారు. తన స్వార్థం చూసుకోకుండా ఆ గ్రామానికి మరియు పక్షులకు అమ్మలా అక్కున చేర్చుకుని నిస్వార్థంగా సేవలందించింది.
-
3. మానవుల వలె చెట్లు / పక్షులు / జంతువులు మాట్లాడగలిగితే ఎలా ఉంటుందో మీ మాటల్లో వివరించండి.
చెట్లు, పక్షులు, జంతువులు మాట్లాడగలిగితే మనుషుల స్వార్థాన్ని, క్రూరత్వాన్ని సూటిగా ప్రశ్నిస్తాయి. "మేము మీకు ప్రాణవాయువును, ఆహారాన్ని ఇస్తుంటే మమ్మల్ని ఎందుకు నరుకుతున్నారు?" అని చెట్లు అడుగుతాయి. "మీకు ఎప్పుడైనా మేలు చేసామే తప్ప కీడు చేయలేదు కదా, మమ్మల్ని ఎందుకు హింసిస్తున్నారు?" అని పక్షులు, జంతువులు తమ ఆవేదనను వెళ్లగక్కుతాయి. ప్రకృతికి తాము చేస్తున్న సేవను వివరించి, అందరం కలిసి బతుకుదామని చెబుతాయి. అవి మాట్లాడగలిగితే పర్యావరణ కాలుష్యం, అడవుల నరికివేత గురించి మనుషులకు గట్టిగా బుద్ధి చెప్పి, భూమిని అందమైన ప్రదేశంగా మార్చమని వేడుకుంటాయి.
Page - 71
III. భాషాంశాలు - పదజాలం
అ) కింది వాక్యాలను చదివి గీత గీసిన పదాలకు అర్థాన్ని రాయండి.
-
1. జంతువులు, పక్షులు వంటి ప్రాణుల యెడల నిర్దాక్షిణ్యంగా ప్రవర్తించరాదు.
నిర్దాక్షిణ్యం = దయలేకుండా (జాలిలేకుండా)
-
2. జడివానతో వీచే పెనుగాలి చెట్లను పెళ్ళగిస్తుంది.
పెళ్ళగించు = సమూలంగా పీకివేయు (పెకలించు)
-
3. దండకారణ్యంలో రాముని సత్తువ రాక్షసులను వణికించింది.
సత్తువ = బలం
-
4. 2025 నాటికి భారతదేశం ఇదమిద్ధంగా విశ్వగురుస్థానాన్ని చేరుతుంది.
ఇదమిద్ధం = ఖచ్చితంగా
ఆ) కింది పదాలకు పర్యాయపదాలను పద విజ్ఞానం నుండి గ్రహించండి.
- 1. నెపం : సాకు, వంక
- 2. ఆశ్రయం : ఆధారం, నీడ
- 3. ఆపేక్ష : కోరిక, ఇష్టం
ఇ) కింది ప్రకృతి - వికృతులను జతపరచండి.
| A | Ans | B |
|---|---|---|
| 1. హృదయము | ( ఆ ) | అ) సత్తువ |
| 2. నిభము | ( ఈ ) | ఆ) ఎద |
| 3. సత్త్వము | ( అ ) | ఇ) పత్తనము |
| 4. పట్టణము | ( ఇ ) | ఈ) నెపము |
ఈ) కింది పదాలతో సొంతవాక్య ప్రయోగం చేయండి.
-
మనసులో పెట్టుకొను
మిత్రులు చెప్పే విషయాలను మనం ఎల్లప్పుడూ మనసులో పెట్టుకోవాలి.
-
తరతరాలు
మా ఊరిలోని గుడికి తరతరాలుగా గొప్ప చరిత్ర ఉంది.
-
విశ్రాంతి
కష్టపడి పనిచేసిన తర్వాత కాసేపు విశ్రాంతి తీసుకోవడం ఆరోగ్యానికి మంచిది.
-
చీటికీ మాటికీ
ఆమె చీటికీ మాటికీ కోపగించుకుంటుంది.
-
చూడముచ్చట
పండుగ రోజున పిల్లలందరూ కొత్త బట్టలు వేసుకొని చూడముచ్చటగా ఉన్నారు.
-
చెవిలో పడటం
వాళ్ళు రహస్యంగా మాట్లాడుకుంటున్న మాటలు నా చెవిలో పడ్డాయి.
-
జ్ఞాపకం
చిన్ననాటి స్నేహితులతో గడిపిన క్షణాలు నాకు మధురమైన జ్ఞాపకం.
-
అపేక్ష
తల్లిదండ్రులకు తమ పిల్లల పట్ల అపారమైన అపేక్ష ఉంటుంది.
-
ఆశ్రయం
పెద్ద పెద్ద చెట్లు బాటసారులకు, పక్షులకు ఆశ్రయం కల్పిస్తాయి.
-
అల్లాడి పోవు
వర్షాలు లేక పంటలు ఎండిపోతుంటే రైతులు అల్లాడి పోయారు.
-
అస్తమానం
అస్తమానం టీవీ చూడటం కళ్ళకు ఏమాత్రం మంచిది కాదు.
-
మరుపుకురానంత
గత సంవత్సరం నేను చూసిన జలపాతం అందం మరుపుకురానంత మధురమైనది.
-
గొంతునులమటం
అమాయక జీవుల గొంతునులమటం మహా పాపం.
-
ఉయ్యాలలూగు
పిల్లలు మర్రిచెట్టు ఊడలు పట్టుకుని ఉయ్యాలలూగుతూ ఆనందిస్తున్నారు.
-
ఆగతాయి పనులు
పిల్లలు వీధుల్లో ఆగతాయి పనులు చేయకుండా పెద్దలు బుద్ధి చెప్పాలి.
Page - 72
ఉ) కింది పదాలను ఏ అర్థంలో - సందర్భంలో ఉపయోగిస్తారో తెలుసుకోండి.
-
1) హృదయ విదారకం :
తీవ్రమైన దుఃఖం కలగడం లేదా గుండె పగిలేంత బాధను కలిగించే సంఘటన గురించి చెప్పే సందర్భంలో ఉపయోగిస్తారు.
-
2) గుండెలు అలసిపోయేటట్టు :
విపరీతంగా భయపడటం లేదా కంగారు పడటం అనే అర్థంలో దీనిని ఉపయోగిస్తారు.
-
3) ముక్కు మీద వేలేసుకొను :
మిక్కిలి ఆశ్చర్యపోవడం లేదా విస్తుపోవడం అనే అర్థంలో ఉపయోగిస్తారు.
-
4) హృదయం ముక్కలవడం :
తీవ్రమైన కష్టం రావడం వల్ల చాలా బాధపడటం అనే అర్థంలో దీనిని ఉపయోగిస్తారు.
-
5) పొట్టన పెట్టుకును :
అన్యాయంగా చంపడం లేదా అమాయకుల ప్రాణాలు తీయడం అనే అర్థంలో దీనిని ఉపయోగిస్తారు.
Page - 75
అభ్యాసం 1: కాలాన్ని పట్టుకుందాం!
-
కింది క్రియాసహిత వాక్యాలు ఏ కాలంలో ఉన్నాయో గుర్తించి రాయండి. (భూత, వర్తమాన, భవిష్యత్, తద్ధర్మ).
1. "నా మొదలు రంపంతో కోశారు." = భూత కాలం
2. “...... కుర్రకారు యెక్కువమంది పట్టణానికి వెళ్ళి రావటం మొదలు పెట్టారు." = భూత కాలం
3. “మానవులు యెందుకు యింత క్రూరంగా ప్రవర్తిస్తారో!" = తద్ధర్మ కాలం
4. “నాకు నవ్వు వచ్చేది." = భూత కాలం
5. "నేను చిగర్చటానికి ప్రయత్నిస్తున్నాను." = వర్తమాన కాలం
6. “మరునాడే నన్ను సమూలంగా త్రవ్వి వేస్తారు." = భవిష్యత్ కాలం
7. "... కొంతమంది చదువునెపంతో అక్కడే వుంటున్నారు." = వర్తమాన కాలం
8. “...నా వేర్లే నాకు కావలసిన ఆహారాన్ని సమకూర్చి పెట్టాయి" = భూత కాలం
అభ్యాసం 2
-
కింది వాక్యాలు ఏ కాలంలో ఉన్నాయో గుర్తించి రాయండి.
1. "ఆత్మానందుడనే వృద్ధయోగి ఉండేవాడు.” (భూత కాలం)
2. కోకిల వసంత కాలంలో కూస్తుంది. (తద్ధర్మ కాలం)
3. “లోయలోకి దొర్లి పడిపోయాడు.” (భూత కాలం)
4. నేను ప్రతిరోజు ఉదయాన్నే పాలు తాగుతాను. (తద్ధర్మ కాలం)
5. "చండీదత్తుడు వాటిని అదుపులో పెట్టలేకపోయాడు.” (భూత కాలం)
6. నేను వచ్చేవారం అమరావతికి వెళ్తాను. (భవిష్యత్ కాలం)
7. వారు కలెక్టర్ కార్యాలయంలో పనిచేస్తారు. (తద్ధర్మ కాలం)
8. నీతిబాహ్యమైన పనులకు పురి కొల్పుతుంది. (తద్ధర్మ కాలం)
అభ్యాసం 3
| సంధి పదం | విడదీసిన రూపం (పూర్వపదం + పరపదం) | సంధి పేరు (ఉత్వ/అత్వ/ఇత్వ/యడాగమం) |
|---|---|---|
| ఉదా : అయినప్పుడు | అయిన + అప్పుడు | అత్వ సంధి |
| 1. అటువంటప్పుడు | అటువంటి + అప్పుడు | ఇత్వ సంధి |
| 2. అనవసరమని | అనవసరము + అని | ఉత్వ సంధి |
| 3. నరసింహులిప్పుడు | నరసింహులు + ఇప్పుడు | ఉత్వ సంధి |
| 4. భయంకరమైన | భయంకరము + అయిన | ఉత్వ సంధి |
| 5. నాకిష్టం | నాకు + ఇష్టం | ఉత్వ సంధి |
| 6. మాయిల్లు | మా + ఇల్లు | యడాగమ సంధి |
Page - 76
ప్రాజెక్టుపని
-
చుట్టూ వున్న పరిసరాలలో మానవులకు మేలు చేసే (వేప/రావి/తులసి/తుమ్మ) ఏదైనా చెట్టు చిత్రాన్ని గీయండి. దాని గురించి రాయండి.
(విద్యార్థులు ఏదైనా చెట్టు చిత్రాన్ని గీయాలి.)
తులసి చెట్టు:
మా ఇంటి ఆవరణలో తులసి చెట్టు ఉంది. ఇది మా అందరికీ ఎంతో మేలు చేస్తుంది. తులసి ఆకులు దగ్గు, జలుబు వంటి వ్యాధులను తగ్గించే మంచి ఆయుర్వేద మందుగా పనిచేస్తాయి. తులసి చెట్టు గాలిని శుభ్రపరుస్తుంది. హిందువులు దీనిని ఎంతో పవిత్రంగా పూజిస్తారు. ప్రతి ఇంట్లోనూ తులసి మొక్క ఉండటం ఎంతో ఆరోగ్యకరం.
