వినడం – ఆలోచించి మాట్లాడడం (పేజీ 34)
-
1. చిత్రాలు చూడండి. కథను ఊహించి చెప్పండి.
చిత్ర కథ:
1. ఒక నక్క అడవిలో ఒక కోడిని పట్టుకొని సంచిలో వేసుకుని ఇంటికి తీసుకెళ్లసాగింది. చెట్టు మీద ఉన్న కోతి ఇది గమనించింది.
2. దారిలో నక్క నీరు తాగడానికి సంచిని కింద పెట్టి వెళ్ళినప్పుడు, కోతి చెట్టు దిగివచ్చి సంచిలోని కోడిని బయటకు తీసి రక్షించి, ఆ సంచిలో బరువైన రాళ్లను నింపింది.
3. నక్క ఏమీ గమనించకుండా సంచిని తన ఇంటికి తీసుకువెళ్లి, పొయ్యిమీద వేడినీళ్ల కుండ పెట్టింది.
4. సంచిలోని రాళ్లను కుండలో వేయగానే, వేడినీళ్లు ఎగిరిపడి నక్క ముఖం కాలిపోయింది. కోతి సమయస్ఫూర్తి వల్ల కోడి ప్రాణాలు దక్కాయి. -
2. కోతి లేకపోతే కోడి ఎలా తప్పించుకునేదో ఊహించి చెప్పండి.
కోతి లేకపోతే కోడి తన పదునైన ముక్కుతో, గోళ్లతో సంచిని లోపలి నుంచే చింపి, నక్క నీళ్లు తాగుతున్న సమయంలో ఎవరికీ కనబడకుండా ఎగిరి చెట్టుపైకి వెళ్లి ప్రాణాలు దక్కించుకునేది.
అవగాహన - ప్రతిస్పందన (పేజీ 37)
-
1. పాఠంలోని కథను మీ సొంతమాటల్లో చెప్పండి.
పంచవటం అనే ప్రాంతంలోని మర్రిచెట్టు తొర్రలో రోమశుడు అనే పిల్లి, క్రింది కన్నంలో పలితుడు అనే ఎలుక నివసించేవి. ఒకరోజు రోమశుడు వేటగాడి వలలో చిక్కుకున్నాడు. అది చూసి సంతోషిస్తున్న పలితుడిపైకి చంద్రకుడు అనే గుడ్లగూబ దాడి చేయబోయింది. పలితుడు సమయస్ఫూర్తితో ఆలోచించి, రోమశుడితో స్నేహం కుదుర్చుకుని, వలతాళ్ళు కొరికి రక్షిస్తానని చెప్పి పిల్లి ఒడిలోకి చేరాడు. వారి మైత్రిని చూసి గుడ్లగూబ వెళ్లిపోయింది. వేటగాడు వచ్చే సమయానికి పలితుడు వల కొరికి, తను కన్నంలోకి దూరుతూ పిల్లి చెట్టెక్కేలా చేశాడు. ఆపద తీరిన తర్వాత పిల్లి మళ్లీ స్నేహం నటిస్తూ బయటకు రమ్మనగా, ఎలుక మోసపోకుండా సహజ శత్రువుతో శాశ్వత స్నేహం కుదరదని తెలివిగా సమాధానం చెప్పి తన ప్రాణాలను కాపాడుకుంది.
-
2. గుడ్లగూబను చూచి భయపడిన ఎలుక తన మనస్సులో ఏమనుకొంది?
చంద్రకుడనే గుడ్లగూబను చూసి పలితుడు ప్రాణభయంతో వణికిపోయాడు. "ఒకరి కష్టాన్ని చూసి సంతోషించకూడదు. అయినా బుద్ధిమంతులు ప్రమాదం ఎదురైనప్పుడు ధైర్యం వీడకూడదు. తెలియని గుడ్లగూబ నోట్లో పడి చావడం కంటే, తెలిసిన శత్రువైన రోమశుడిని ఆశ్రయించి ప్రాణాలు దక్కించుకుంటాను" అని పలితుడు మనస్సులో అనుకున్నాడు.
-
3. ఎలుక, పిల్లినుండి ఎలా తప్పించుకుంది?
ఆపద గడిచాక పిల్లి బయటకు రమ్మని పిలిచినప్పుడు, ఎలుక తొందరపడలేదు. "ఇందాక ప్రాణభయం ఇద్దరిదీ కాబట్టి సహకరించుకున్నాం. ఇప్పుడు ఆపద తీరింది, మన మధ్య సహజమైన జాతివైరం ఉంది. బయటకు వస్తే నాకు ప్రాణగండం తప్పదు" అని తెలివిగా పలికి కన్నంలోకి దూరి తప్పించుకుంది.
-
4. కింది పేరా చదివి ప్రశ్నలకు సరైన జవాబులు ఎంపిక చేయండి.
అ) మనం ఎటువంటివారితో స్నేహం చేయాలి?Answer: బి) మంచి వారితో -
ఆ) ఏ విషయంలో ఆచితూచి నిర్ణయం తీసుకోవాలి?
Answer: ఎ) స్నేహితులను ఎంచుకోవడంలో
-
ఇ) కష్ట సమయాల్లో మంచి స్నేహితులు ఎలా స్పందిస్తారు?
Answer: బి) తోడుగా ఉంటారు
-
ఈ) జీవితంలో మంచి స్థానం సంపాదించుకోవడానికి మీరేమి చేస్తారు?
Answer: ఎ) బుద్ధిగా ఉండే పిల్లలతో స్నేహం చేయడం
వ్యక్తీకరణ - సృజనాత్మకత (పేజీ 38)
-
అ) కింది ప్రశ్నలకు నాలుగైదు వాక్యాలలో జవాబులు రాయండి.
1. సమయస్ఫూర్తి పాఠ్యభాగ కవిని గురించి రాయండి.'సమయస్ఫూర్తి' పాఠ్యభాగ రచయిత కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు (1848 - 1919). ఈయన రాజమండ్రిలో జన్మించారు. 'రాజశేఖర చరిత్రము', 'సత్యరాజా పూర్వదేశ యాత్రలు', 'ఆంధ్రకవుల చరిత్ర' మొదలైన గ్రంథాలు రచించారు. ఈయన సంఘసంస్కర్త, నవయుగ వైతాళికుడు మరియు 'గద్యతిక్కన' అనే బిరుదు పొందారు. -
2. ఈ కథలో నీవు తెలుసుకున్న నీతి ఏమిటి?
ఆపద వచ్చినప్పుడు భయపడకుండా సమయస్ఫూర్తితో, ధైర్యంగా ఆలోచించి ఉపాయంతో గట్టెక్కాలి. అవసరమైతే శత్రువునైనా మిత్రునిగా మార్చుకోవాలి, కానీ పని ముగిసిన తర్వాత శత్రువుల మోసపు మాటలను నమ్మి ప్రమాదాల బారిన పడకూడదు.
-
ఆ) కింది ప్రశ్నలకు 8 నుండి 10 వాక్యాలలో జవాబులు రాయండి.
1. సమయస్ఫూర్తి కథను సొంత మాటలలో రాయండి.పంచవటం అనే ప్రాంతంలో రోమశుడు అనే పిల్లి, పలితుడు అనే ఎలుక ఒకే మర్రిచెట్టు వద్ద నివసిస్తున్నాయి. ఒకరోజు వేటగాడి వలలో పిల్లి చిక్కుకుంది. అదే సమయంలో ఎలుకను తినడానికి చంద్రకుడు అనే గుడ్లగూబ వచ్చింది. ఎలుక ప్రాణరక్షణ కోసం వలలో ఉన్న పిల్లితో సంభాషించి, వలతాళ్ళు కొరికి రక్షిస్తానని ఒప్పందం చేసుకుంది. వారి స్నేహాన్ని చూసి గుడ్లగూబ పారిపోయింది. వేటగాడు వచ్చే సమయానికి ఎలుక వలను కొరికి పిల్లిని రక్షించి, తాను కన్నంలోకి దూరింది. ప్రమాదం దాటాక పిల్లి ఎలుకను బయటకు రమ్మని నమ్మించడానికి ప్రయత్నించినా, పలితుడు సమయస్ఫూర్తితో వ్యవహరించి బయటకు రాకుండా తన ప్రాణాలను కాపాడుకున్నాడు. -
2. ఎలుక తెలివితేటలను గురించి మీరేమనుకుంటున్నారో రాయండి.
కథలో ఎలుక పాత్ర అత్యంత బుద్ధికుశలత, ధైర్యం, సమయస్ఫూర్తి గలది. గుడ్లగూబ రూపంలో మరణం ముంచుకొచ్చినప్పుడు కంగారు పడకుండా, బద్ధశత్రువైన పిల్లితో చాకచక్యంగా మాట్లాడి ఆపదను తప్పించుకుంది. వేటగాడు వచ్చే క్షణం వరకు వేచి చూసి వల కొరకడం, ఆపద గడిచాక పిల్లి మాటలకు లోనుకాకుండా ఉండడం ఎలుక యొక్క అద్భుతమైన తెలివితేటలకు నిదర్శనం.
-
4. ఎలుక - పిల్లి మాటలను సంభాషణ రూపంలో రాయండి.
ఎలుక: మిత్రమా రోమశా! నమస్కారం. ప్రస్తుతం మన ఇద్దరికీ కష్టకాలం వచ్చింది. శత్రుత్వం మరచి పరస్పరం సహకరించుకుందాం.
పిల్లి: మిత్రమా పలితుడా! చాలా సంతోషం. నువ్వు నన్ను రక్షిస్తే నా ప్రాణాలకు నీ ప్రాణం అడ్డువేసి కాపాడతాను.
ఎలుక: సరే మిత్రమా! వేటగాడు రాగానే వల కొరుకుతాను. నువ్వు చెట్టెక్కు, నేను కన్నంలోకి వెళ్తాను.
పిల్లి (ఆపద గడిచాక): మిత్రమా! బయటకు రా! ఇద్దరం కలిసిమెలసి స్నేహంగా ఉందాం.
ఎలుక: మిత్రమా! ఇందాక ప్రాణభయం ఇద్దరిదీ కాబట్టి కలిశాం. మన మధ్య సహజ వైరం ఉంది. బయటకు వస్తే ప్రాణగండం తప్పదు!
భాషాంశాలు - పదజాలం (పేజీ 39)
-
అ) గీతగీసిన పదాలకు అర్థాలు రాయండి.
1. చిలుక ప్రాణభీతితో గిజగిజలాడింది.
2. చిరకాల వైరం మంచిది కాదు.
3. మంచివారితో మైత్రి గొప్ప జీవితానికి మార్గం చూపుతుంది.
4. సదాలోచనలు చేయాలి.
5. పిల్లికి ఎలుకకు జాతి వైరం ఉంది.1. ప్రాణభీతి = ప్రాణ భయం.
2. వైరం = శత్రుత్వం.
3. మైత్రి = స్నేహం.
4. సదాలోచనలు = మంచి ఆలోచనలు.
5. వైరం: Answer: అ) శత్రుత్వం -
ఆ) కింది పదాలకు వ్యతిరేకార్థక పదాలు రాయండి:
పదం వ్యతిరేకార్థక పదం 1. అదృష్టం దురదృష్టం 2. స్నేహం శత్రుత్వం / వైరం 3. వెలుగు చీకటి 4. అపకారం ఉపకారం 5. ధర్మం అధర్మం 6. సత్యం అసత్యం -
ఇ) కింది ప్రకృతి వికృతులను జతచేయండి:
ప్రకృతి Ans వికృతి 1. ఆహారం ( ఉ ) అ) పానం 2. ధర్మం ( ఈ ) ఆ) సంతసం 3. ప్రాణం ( అ ) ఇ) రాచ 4. రాజు ( ఇ ) ఈ) దమ్మం 5. సంతోషం ( ఆ ) ఉ) ఓగిరం
వ్యాకరణాంశాలు - అభ్యాసాలు (పేజీ 42)
అభ్యాసం 1: 'ప్రత్యయం'ను పట్టుకోండి!
-
వాక్యాలలోని విభక్తి ప్రత్యయాలను గుర్తించి, విభక్తి పేరు రాయండి:
1. "మిత్రమా" నమస్కారం → సంబోధనా ప్రథమా విభక్తి.
2. ఆ చెట్టు క్రింద కన్నంలో "పలితుడు" నివసిస్తున్నాడు → లో (షష్ఠీ విభక్తి), డు (ప్రథమా విభక్తి).
3. "నీకు కృతజ్ఞతలు" → కు (షష్ఠీ విభక్తి).
4. హాయిగా విహరిస్తున్న ఎలుకను చూసి → ను (ద్వితీయా విభక్తి).
5. పలితుడు ప్రాణభీతితో గిజగిజలాడాడు → తో (తృతీయా విభక్తి).
6. "నీ ప్రాణాలకు నా ప్రాణం అడ్డువేస్తాను" → కు (షష్ఠీ విభక్తి).
7. "ఆపద నుండి బయటపడదాం" → నుండి (పంచమీ విభక్తి).
8. "ఏం చెయ్యనురా దేవుడా!" → సంబోధనా ప్రథమా విభక్తి.
అభ్యాసాలు (పేజీ 43)
అభ్యాసం 2: ఖాళీలను పూరించి, విభక్తిని గుర్తిద్దాం!
| వాక్యం | ప్రత్యయం | విభక్తి |
|---|---|---|
| 1. "ప్రాణ స్నేహం కోసం తహతహలాడుతూ..." | కోసం | చతుర్థీ విభక్తి |
| 2. "నిన్ను రక్షిస్తే గుటుక్కున మింగేస్తావేమోనని..." | ను | ద్వితీయా విభక్తి |
| 3. "కన్నం నుంచి తల బయటకు పెట్టాడు." | నుండి / నుంచి | పంచమీ విభక్తి |
| 4. "ఓ పలితుడా!" అని రోమశుడు పిలిచాడు. | ఓ | సంబోధనా ప్రథమా విభక్తి |
| 5. "దీనావస్థతో మనసులో ఏడుస్తున్నాడు." | తో | తృతీయా విభక్తి |
| 6. "వారి మైత్రికి భయపడి..." | కి | షష్ఠీ విభక్తి |
అభ్యాసం 3: పాత పాఠాలను పరిశీలిద్దాం!
| విభక్తి | ప్రత్యయాలు | పాఠాలు 1, 2 లేదా 3 నుండి ఉదాహరణ వాక్యం |
|---|---|---|
| ప్రథమ | డు, ము, వు, లు | పూర్ణయ్యని బావగాడు అంటారు అందరూ. |
| ద్వితీయ | ని, ను, లన్, కూర్చి, గురించి | అమ్మ చెప్పే మంచి మాటలను వినాలి. |
| తృతీయ | చేతన్, చేన్, తోడన్, తోన్ | పెసరపప్పుతో చుక్కకూర వండారు. |
| చతుర్థీ | కొరకు, కై (కోసం) | స్వాతంత్య్రం కోసం పోరాడారు. |
| పంచమీ | వలన, కంటే, పట్టి, నుండి | దైవమ్ము కంటెను త్వరపడి. |
| షష్ఠి | కి, కు, యొక్క, లోన్, లోపల | అమ్మ పెదవుల హాసము. |
| సప్తమీ | అందు, నన్ | అమ్మ హృదియందు అనురాగము కలదు. |
| సంబోధనా | ఓ, ఓయీ, ఓరీ, ఓసి! | దేవా! మాకొద్దీ తెల్ల దొరతనము. |
