ఆలోచనాత్మక ప్రశ్నలు (పేజీ 18)
-
1. నిండా విరబూసిన పూల చెట్టునో రంగురంగుల పూలతోటనో చూస్తే నీకేమనిపిస్తుంది? వాటి నుండి మనం నేర్చుకోదగినది ఏమైనా ఉందా?
నిండా విరబూసిన పూల చెట్టునో, రంగురంగుల పూలతోటనో చూస్తే నా మనస్సుకు చాలా ఆనందంగా, ప్రశాంతంగా అనిపిస్తుంది. పూలు తమ కోసం కాకుండా ఇతరుల కోసం సుగంధాన్ని, ఆనందాన్ని పంచుతాయి. వాటి నుండి మనం స్వార్థం లేకుండా ఇతరులకు ఆనందాన్ని, సహాయాన్ని అందించడం నేర్చుకోవాలి.
-
2. పూలు అమ్ముకుని బతికిపోయినా బాగుండు అని అనడంలో కవి మనకు ఏమి సూచిస్తున్నాడు?
కవి ఈ మాటల ద్వారా సామాజిక స్పృహ లేని స్వార్థపూరితమైన జీవితం కంటే, పూలు అమ్ముకుంటూ ఇతరులకు ఆనందాన్ని పంచుతూ బ్రతకడం ఎంతో మిన్న అని సూచిస్తున్నాడు. తోటి మనుషుల పట్ల ప్రేమ, సానుభూతి కలిగి ఉండాలని దీని అంతరార్థం.
ఇవి చేయండి (పేజీ 22)
అవగాహన - ప్రతిస్పందన
అ) పాఠం ఆధారంగా కింది ప్రశ్నలకు జవాబులు చెప్పండి, రాయండి.
-
1. గేయాన్ని లయబద్ధంగా పాడండి. ప్రాస పదాలను గుర్తించి రాయండి.
గేయంలోని ప్రాస పదాలు:
పోకురా - కాకురా
చాలించరా - పల్కించరా
పోయెరా - మానరా
పూనరా - మానరా
చూపరా - మోయరా -
2. కవి తనకున్న రచనా శక్తితో ఏమి చేయాలని తెలియజేస్తున్నాడు?
కవి తనకున్న రచనా శక్తితో స్వప్రయోజనం కోసం కాకుండా సమాజ హితం కోసం రచనలు చేయాలని, ప్రజల కలల సాకారానికి పూనుకోవాలని తెలియజేస్తున్నాడు.
-
3. కవి తన పేరును సార్ధకం చేసుకోవాలంటే ఏమి చేయాలి?
నిత్యమూ ఆకలితో అలమటించే బక్కచిక్కిన పేదల బండబారిన గుండెల్లో స్ఫూర్తిదాయకమైన భావాలను నింపి వారిని చైతన్యపరచడం ద్వారా కవి తన పేరును సార్థకం చేసుకోవాలి.
-
4. కింది వాక్యాలు చదివి గేయంలో ఆ వాక్యాల భావాలు వచ్చే పంక్తులను గుర్తించి రాయండి.
అ. అన్ని దిక్కుల నుంచి కష్టాలు కమ్ముకుని వస్తున్నాయి.జవాబు: "తూర్పు పడమరలనక దొర్లుకొని వచ్చేటి దుఃఖవాహిని"
ఆ. దుర్మార్గుల కుతంత్రాల వలన ఘోరమైన యుద్ధాలు జరిగాయి.జవాబు: "క్రూరులై కల్పించు ఘోర యుద్ధాలలో"
ఇ. భయం భయంగా బ్రతుకుతున్న వాళ్ళందరినీ ఒక్కటి చేయాలి.జవాబు: "అదురుబెదురుల గుండెలన్నీ యొక్కటి చేసి"
ఆ) కింది అపరిచిత గద్యం చదవండి. ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి. (పేజీ 22, 23)
-
1. మహాప్రస్థానం కావ్యానికి ముందుమాట రాసింది ఎవరు?
మహాప్రస్థానం కావ్యానికి ముందుమాట రాసింది మహాకవి చలం.
-
2. శ్రీశ్రీ కవిత్యాన్ని సౌరీస్ ఎవరితో పోల్చారని చలం చెప్పారు?
శ్రీశ్రీ కవిత్వాన్ని సౌరీస్ 'పాల్ రోబ్సన్' సంగీతంతో పోల్చారని చలం చెప్పారు.
-
3. సాయంకోరి బిగ్గరగా అరవడం అని అర్థాన్నిచ్చే పదం ఏది?
సాయంకోరి బిగ్గరగా అరవడం అని అర్థాన్నిచ్చే పదం "ఆర్తనాదం".
-
4. వృద్ధ ప్రపంచానికి కొత్త టానిక్ తయారు చేయడం అంటే ఏమిటి?
వృద్ధ ప్రపంచానికి కొత్త టానిక్ తయారు చేయడం అంటే పాతబడిపోయిన, నీరసించిన సమాజానికి నెత్తురు, కన్నీళ్ళతో కూడిన నూతనోత్తేజాన్నిచ్చే కవిత్వాన్ని అందించడం.
-
5. పై గద్యానికి ఒక శీర్షిక (పేరు) పెట్టండి?
శీర్షిక: "శ్రీశ్రీ కవిత్వం - చలం ముందుమాట" (లేదా) "యోగ్యతాపత్రం విశిష్టత"
ఇ) కింది గద్యం చదవండి. ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి. (పేజీ 23, 24)
-
1. హాకింగ్ సైంటిఫిక్ పేపర్లు ఎలా రాయగలిగేవారు?
హాకింగ్ తన సెక్రటరీకి డిక్టేషన్ ఇవ్వటం ద్వారా సైంటిఫిక్ పేపర్లు రాయగలిగేవారు.
-
2. వాల్ట్ వోల్టేజ్ అనే కంప్యూటర్ నిపుణుడు హాకింగ్ కోసం తయారు చేసిన ప్రోగ్రాం ఏమిటి?
వాల్ట్ వోల్టేజ్ అనే కంప్యూటర్ నిపుణుడు హాకింగ్ కోసం తయారు చేసిన ప్రోగ్రాం పేరు 'ఈక్విలైజర్'.
-
3. హాకింగ్ జీవితంలో నిన్ను ఆశ్చర్యపరిచిన అంశం ఏమిటి?
శరీరం కదలికలు లేక చక్రాల కుర్చీకి పరిమితమైనా, అనంత విశ్వరహస్యాలను అత్యద్భుతంగా పరిశోధించి ఆవిష్కరించడం, తన అంగవైకల్యాన్ని అధిగమించి ప్రపంచ ప్రఖ్యాత శాస్త్రవేత్తగా ఎదగడం నన్ను ఆశ్చర్యపరిచింది.
-
4. స్టీఫెన్ హాకింగ్ రాసిన పుస్తకం పేరేమిటి?
స్టీఫెన్ హాకింగ్ రాసిన పుస్తకం పేరు 'ఏ బ్రీఫ్ హిస్టరీ ఆఫ్ టైమ్' (కాలం కథ).
-
5. పై పేరా నుంచి ఒక ప్రశ్న తయారు చేయండి?
ప్రశ్న: స్టీఫెన్ హాకింగ్ ఏ ఆపరేషన్ తరువాత తన మాట్లాడే శక్తిని పూర్తిగా కోల్పోయాడు?
వ్యక్తీకరణ - సృజనాత్మకత (పేజీ 24)
అ) కింది ప్రశ్నలకు నాలుగైదు వాక్యాలలో సమాధానాలు రాయండి.
-
1. ఒక పౌరుడుగా కవి కర్తవ్యం ఏమిటని నీవు భావిస్తున్నావు.
ఒక పౌరుడుగా కవి సమాజంలోని అసమానతలను, కష్టాలను తన రచనల ద్వారా ఎలుగెత్తి చాటాలి. ప్రజలను చైతన్యవంతులను చేసి, వారిలో ధైర్యాన్ని నింపాలి. తన స్వార్థం కోసం కాకుండా ప్రజల మేలు కోసం, సమాజ పురోగమనం కోసం తన కలాన్ని కదిలించడమే కవి కర్తవ్యమని నేను భావిస్తున్నాను.
-
2. 'స్వార్థ గానము మానరా! ఓ కవీ సార్థకానికి పూనరా!” ఈ గేయ పంక్తుల భావాన్ని మీ సొంత మాటలలో వివరించండి.
కవి ఎప్పుడూ తన సొంత లాభం కోసం, స్వార్థం కోసం కవిత్వం రాయకూడదు. తన కవిత్వానికి ఒక పరమార్థం ఉండేలా చూసుకోవాలి. సమాజ హితం కోసం, పరుల మేలు కోసం, అణగారిన వర్గాల అభ్యున్నతి కోసం రచనలు చేస్తూ తన జన్మను సార్థకం చేసుకోవాలని ఈ పంక్తుల భావం.
ఆ) కింది ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.
-
1. అసమానతలకు తావులేని సమాజం కోసం మనం ఏమి చేయాలో వివరిస్తూ వ్యాసం రాయండి.
అసమానతలు లేని సమసమాజం:
మనుషులందరూ సమానమే అనే భావన ప్రతి ఒక్కరిలో కలగాలి. సమాజంలో వేళ్ళూనుకుపోయిన కుల, మత, వర్గ, వర్ణ భేదాలను రూపుమాపాలి. చట్టం ముందు అందరూ సమానులే అనే రాజ్యాంగ సూత్రాన్ని ఆచరణలో పెట్టాలి.
పేదరిక నిర్మూలనకు ప్రతి ఒక్కరూ తమ వంతు కృషి చేయాలి. ధనిక, పేద తారతమ్యాలు తగ్గాలంటే సంపద పంపిణీ సక్రమంగా జరగాలి. అందరికీ సమాన విద్యావకాశాలు, ఉద్యోగ, ఉపాధి అవకాశాలు లభించేలా ప్రభుత్వాలు చర్యలు తీసుకోవాలి. మూఢనమ్మకాలను పారద్రోలి వైజ్ఞానిక దృక్పథాన్ని పెంపొందించాలి. మానవత్వమే మతంగా మనుషులంతా కలిసిమెలిసి జీవించినప్పుడే అసమానతలకు తావులేని సమసమాజ స్థాపన సాధ్యమవుతుంది. -
2. నీవే కవివైతే ప్రజలను చైతన్యవంతులను చేసేందుకు ఎలాంటి కవితను రాస్తావు.
నేనే కవినైతే సమాజంలో ఉన్న మూఢనమ్మకాలు, నిరుద్యోగం, పేదరికం గురించి కవితలు రాస్తాను. ముఖ్యంగా యువతను మేల్కొలిపేలా, వారిలో ఆత్మవిశ్వాసం నింపేలా ఉత్తేజకరమైన గేయాలు రచిస్తాను. శ్రమ జీవుల కష్టాలను గుర్తించి వారికి అండగా నిలిచేలా, స్త్రీ సాధికారతను ప్రోత్సహించేలా నా కలాన్ని ఝుళిపిస్తాను.
భాషాంశాలు - పదజాలం (పేజీ 24, 25)
అ) కింది వాక్యాలు చదివి, ఎరుపు రంగు గల పదానికి అర్థం రాసి, దానిని ఉపయోగించి సొంతవాక్యాలు రాయండి.
-
1. పూల వాసనలు నింపుకున్న మారుతం మనసుకు హాయినిస్తుంది.
అర్థం: గాలి
సొంతవాక్యం: సాయంత్రం వేళ వీచే చల్లని మారుతం ఎంతో ఆహ్లాదకరంగా ఉంటుంది. -
2. నిత్యమూ చింతతో రగిలే మనిషికి సుఖం ఉండదు.
అర్థం: విచారం / బాధ
సొంతవాక్యం: ఏ కష్టం వచ్చినా చింత పడకుండా ధైర్యంగా ఎదుర్కోవాలి. -
3. మనం చేసే మంచి పనుల వలన స్థిరమైన పేరు సంపాదిస్తాం.
అర్థం: శాశ్వతమైన
సొంతవాక్యం: ఇతరులకు సాయం చేసేవారికి సమాజంలో స్థిరమైన కీర్తి లభిస్తుంది. -
4. ఎవరైతే తమ మానసమును అదుపులో పెట్టుకుంటారో వాళ్ళే గొప్పవాళ్ళవుతారు.
అర్థం: మనస్సు
సొంతవాక్యం: నిష్కల్మషమైన మానసము కలవారు ఎల్లప్పుడూ ఆనందంగా ఉంటారు. -
5. క్రూరులతో స్నేహం ప్రాణానికే ప్రమాదం
అర్థం: దయలేనివారితో / దుర్మార్గులతో
సొంతవాక్యం: మనం ఎప్పుడూ క్రూరులతో స్నేహం చేయకూడదు.
ఆ) కింది వాక్యాల్లో ఒకే అర్థాన్నిచ్చే పదాల్ని గుర్తించి వాటిని వేరు చేసి రాయండి.
-
1. అభ్రములు వర్షిస్తే పంటలు పండుతాయి. జలధరముల కోసం రైతన్నలు ఎదురు చూస్తారు. ఆకాశంలో మేఘములు కదులుతుంటే చూడముచ్చటగా ఉంటుంది.
ఒకే అర్థాన్నిచ్చే పదాలు: అభ్రములు, జలధరములు, మేఘములు
-
2. యుద్ధం వల్ల నష్టం. సమరం చేస్తే మరణాలు సంభవిస్తాయి. పోరు లేనపుడే లాభం పొందుతాం.
ఒకే అర్థాన్నిచ్చే పదాలు: యుద్ధం, సమరం, పోరు
-
3. ఆకాశంలో చుక్కలు మెరుస్తుంటాయి. ఎందరో కవులు తారలు గురించి వర్ణించారు. పౌర్ణమిరోజు చంద్రుని చుట్టూ నక్షత్రాలు సందడి చేస్తాయి.
ఒకే అర్థాన్నిచ్చే పదాలు: చుక్కలు, తారలు, నక్షత్రాలు
-
4. కోరికలు శోకానికి మూలం. దుఃఖానికి దూరమైతే సంతోషం దగ్గరవుతుంది. ఏడుస్తూ కూర్చుంటే గెలుపు దూరమవుతుంది.
ఒకే అర్థాన్నిచ్చే పదాలు: శోకం, దుఃఖం, ఏడుపు
ఇ) కింది పదాలకు వేరు వేరు అర్థాలను గుర్తించి జతపరచండి. (నానార్థాలు) (పేజీ 25)
| A | Ans | B |
|---|---|---|
| 1. దిక్కు | ( ఉ ) | అ) జగత్తు, చూపు, గుంపు |
| 2. వర్షం | ( ఈ ) | ఆ) పేరు, బొట్టు |
| 3. నామం | ( ఆ ) | ఇ) నది, సైన్యం |
| 4. వాహిని | ( ఇ ) | ఈ) వాన, సంవత్సరం |
| 5. లోకం | ( అ ) | ఉ) దిశ, ఉపాయం, మార్గం |
ఈ) ఈ కింది వాక్యాల్లో ఉన్న ప్రకృతి - వికృతి పదాలను గుర్తించి రాయండి.
-
1. అగ్ని ప్రమాదకరం కాబట్టి పిల్లలు అగ్గితో ఆటలు ఆడకూడదు.
ప్రకృతి - వికృతి: అగ్ని - అగ్గి
-
2. అడవికి రాజు సింహం. జంతువులకు సింగం అంటే చాలా భయం
ప్రకృతి - వికృతి: సింహం - సింగం
-
3. లంకిణి ఒక రాక్షసి. హనుమంతుడు ఆ రక్కసిని జయించాడు.
ప్రకృతి - వికృతి: రాక్షసి - రక్కసి
-
4. తలపెట్టిన కార్యమును సాధించాలి. ఆటంకాలు ఎదురైనా కర్జమును విడువరాదు.
ప్రకృతి - వికృతి: కార్యము - కర్జము
-
5. ఆకాశంలో నల్లని మేఘాలు కమ్ముకున్నాయి. అవి పెద్ద వానకురిసే మొయిళ్లులా ఉన్నాయి.
ప్రకృతి - వికృతి: మేఘాలు - మొయిళ్లు
వ్యాకరణాంశాలు (పేజీ 25)
సంధులు - గుణసంధి
అ) కింది పదాలను విడదీసి సంధిపేరు రాయండి
- 1. రాజేశ్వరి : రాజ + ఈశ్వరి = గుణ సంధి
- 2. పరోపకారం : పర + ఉపకారం = గుణ సంధి
- 3. మహర్షి : మహా + ఋషి = గుణ సంధి
- 4. నూతనోత్సాహం : నూతన + ఉత్సాహం = గుణ సంధి
సమాసాలు (పేజీ 26) - విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
ఆ) కింది పదాలకు విగ్రహవాక్యాలు రాసి సమాస నామం తెలపండి.
-
1. పాత రోజులు :
పాతవైన రోజులు (విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం)
-
2. మంచి దారి :
మంచిదైన దారి (విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం)
-
3. కొత్త పుస్తకం :
కొత్తదైన పుస్తకం (విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం)
-
4. నల్ల పూసలు :
నల్లనైన పూసలు (విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం)
-
5. కొత్త కోక :
కొత్తదైన కోక (విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం)
-
6. ఎర్ర గులాబి :
ఎర్రనైన గులాబి (విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం)
-
7. లేత మొగ్గ :
లేతదైన మొగ్గ (విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం)
విశేషణ ఉత్తరపద కర్మధారయ సమాసం (పేజీ 26, 27)
ఆ) కింది పదాలకు విగ్రహవాక్యాలు రాసి సమాస నామం తెలపండి.
-
1. తమ్ముకుఱ్ఱ :
కుఱ్ఱవాడైన తమ్ముడు (విశేషణ ఉత్తరపద కర్మధారయ సమాసం)
-
2. కవిశ్రేష్ఠుడు :
శ్రేష్ఠుడైన కవి (విశేషణ ఉత్తరపద కర్మధారయ సమాసం)
-
3. ముఖ పద్మము : ముఖమనే పద్మం
ముఖమనే పద్మం (రూపక సమాసం / అవధారణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం)
-
4. కార్మిక వృద్ధుడు :
వృద్ధుడైన కార్మికుడు (విశేషణ ఉత్తరపద కర్మధారయ సమాసం)
-
5. వృక్ష రాజము :
శ్రేష్ఠమైన వృక్షము (విశేషణ ఉత్తరపద కర్మధారయ సమాసం)
విశేషణ ఉభయపద కర్మధారయ సమాసం
ఇ) కింది పదాలకు విగ్రహవాక్యాలు రాసి సమాస నామం తెలపండి.
-
1. మృదుమధురం :
మృదువును, మధురమును (విశేషణ ఉభయపద కర్మధారయ సమాసం)
-
2. సరసగంభీరం :
సరసమును, గంభీరమును (విశేషణ ఉభయపద కర్మధారయ సమాసం)
-
3. నిమ్నోన్నతం :
నిమ్నమును, ఉన్నతమును (విశేషణ ఉభయపద కర్మధారయ సమాసం)
-
4. ఎగుడు దిగుడు :
ఎగుడును, దిగుడును (విశేషణ ఉభయపద కర్మధారయ సమాసం)
అలంకారాలు (పేజీ 27)
పాఠాన్ని పరిశీలించండి. అంత్యాను ప్రాస కలిగిన పాదాలను గుర్తించి రాయండి.
-
ఉదా||
పుట్టుగ్రుడ్డిగ పోకురా
వట్టి మ్రోడువు కాకురా1. దిక్కులను చూచినా / చుక్కలను కాంచినా
2. పాతరోజులు పోయెరా / రోత పాటలు మానరా!
3. లోకాల నూగింపరా! / శోకాల తొలగింపరా!
ఛందస్సు (పేజీ 28)
ఈ కింది చంపకమాల పద్య పాదాలకు గణవిభజన చేసి పద్య లక్షణాలు రాయండి.
-
అ) జనిత పరాక్రమ! క్రమ విశారద! శారద కందకుందచం
ఆ) దన ఘన సార సార యశ! దాశరథీ కరుణా పయోనిధీపద్య లక్షణాలు (చంపకమాల):
1. ఇది వృత్త పద్యము.
2. ఇందులో నాలుగు పాదాలు ఉంటాయి.
3. ప్రతి పాదంలోనూ వరుసగా న, జ, భ, జ, జ, జ, ర అనే గణాలు వస్తాయి.
4. ప్రతి పాదంలో 21 అక్షరాలు ఉంటాయి.
5. యతి స్థానం 11వ అక్షరం. ప్రాస నియమం ఉంటుంది.
📄 Download or view this worksheet/page:
