ఆలోచనాత్మక ప్రశ్నలు: - పేజీ 129
-
1. మనందరికీ అన్నం పండించిపెట్టే రైతు పడుతున్న శ్రమను చూస్తే నీకేమనిపిస్తుంది?
రైతు ఎండనకా వాననకా కష్టపడి పంటలు పండిస్తాడు. అతని కష్టం వల్లే మనకు అన్నం దొరుకుతుంది. ఆ శ్రమను చూస్తే రైతు పట్ల అపారమైన గౌరవం, కృతజ్ఞతా భావం కలుగుతాయి.
-
2. నీవు ఎప్పుడయినా మీ నాన్న చేసే పనిలో పాలు పంచుకున్నావా? అక్కడ నీకు చాలా అద్భుతంగా అనిపించిన అంశం ఏమిటి?
అవును, మా నాన్న చేసే పనిలో పాలు పంచుకున్నాను. నాన్నగారు ఎంత కష్టమైన పనైనా చిరునవ్వుతో, ఓర్పుతో చేయడం నాకు అద్భుతంగా అనిపించింది.
ఆలోచించండి - చెప్పండి - పేజీ 133
-
* మనం పుస్తకాలు ఎందుకు చదవాలి?
పుస్తకాలు చదవడం వల్ల మనకు విజ్ఞానం పెరుగుతుంది. ప్రపంచంలో జరిగే విషయాలు తెలుస్తాయి, ఆలోచనా శక్తి వికసిస్తుంది, మరియు మంచి చెడుల పట్ల అవగాహన కలుగుతుంది.
-
* మీరు చదివిన పుస్తకాల పేర్లు చెప్పండి.
నేను చందమామ, బాలమిత్ర, రామాయణం, మహాభారతం మరియు పంచతంత్రం కథల పుస్తకాలు చదివాను.
ఇవి చేయండి - అవగాహన-ప్రతిస్పందన - పేజీ 135
అ) కింది ప్రశ్నలకు సమాధానాలు చెప్పండి, రాయండి.
-
1. 'ప్రియమైన నాన్నకు' కథ రచయిత్రి గురించి రాయండి.
'ప్రియమైన నాన్నకు' కథ రచయిత్రి పింగళి బాలాదేవి. ఈమె తూర్పుగోదావరి జిల్లా కాట్రావులపల్లెలో జన్మించారు. ఈమె ఒక చీకటి-ఒక వెన్నెల, పొగమంచులో సూర్యోదయం నవలలు, కుసుమ కోమలి వంటి కవితా సంపుటాలు రచించారు.
-
2. కృష్ణమూర్తి గారికి ఫోన్లో మాట్లాడడం కన్నా ఉత్తరాలు రాయడం అంటేనే ఎందుకు ఇష్టం?
టెలిఫోన్లో అయితే గాబరా పడి ఒకటి రెండు మాటల్లో సరిపెట్టుకోవాలి, సమయానికి ఏం మాట్లాడాలో తోచదు, టైము గడిచే కొద్దీ డబ్బులు ఎక్కువవుతాయి. ఉత్తరాల్లో అయితే మనసులోని భావాలను వివరంగా, ఆత్మీయంగా తెలుపుకోవచ్చని కృష్ణమూర్తి గారి ఉద్దేశం.
-
3. చిన్నతనంలో రచయిత్రి తండ్రిగారైన కృష్ణమూర్తి గారు ఆమెతో ఏ ఏ పుస్తకాలు చదివించారు?
కృష్ణమూర్తి గారు రచయిత్రితో బాల్యంలో చందమామ, బాలమిత్ర, టాగూరు, శరత్, బంకింబాబుల అనువాదాలు, చలం, కొడవటిగంటి కథలు, రామాయణ, భారత, భాగవతాలు, టాల్ స్టాయ్, ఓహెన్రి కథలు, షేక్స్ పియర్ నాటకాలు చదివించారు.
-
4. రచయిత్రి తండ్రికి ఎప్పుడు, ఎందుకు ఉత్తరం రాయవలసి వచ్చింది?
రచయిత్రి తండ్రి వృద్ధాప్యంలో ఆసుపత్రిలో ఐ.సి.యు. లో ఉన్నప్పుడు తన పిలుపులకు పలకని స్థితిలో ఉన్న సందర్భంలో, అతనికి తను చెప్పాలనుకున్న ఆత్మీయమైన మాటలను, కృతజ్ఞతను తెలుపుకోవడానికి ఆమె ఈ ఉత్తరం రాసింది.
-
5. “కమ్యూనికేషన్ గ్యాప్" అంటే మీరు ఏమి అర్థం చేసుకున్నారు.?
కమ్యూనికేషన్ గ్యాప్ అంటే వ్యక్తుల మధ్య భావవ్యక్తీకరణ సరిగ్గా లేకపోవడం, ఒకరినొకరు అర్థం చేసుకోలేకపోవడం మరియు ఒకరి మనసులోని మాటను మరొకరికి స్పష్టంగా తెలియజేయలేకపోవడం.
ఇవి చేయండి - అవగాహన-ప్రతిస్పందన (కొనసాగింపు) - పేజీ 136
ఆ) కింది అపరిచిత గద్యాన్ని చదివి ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి. (ఓల్గా గారి కథ)
-
1. రచయిత్రికి ఏడుపు అంటే ఇష్టం లేదు ఎందుకు?
ఏడిస్తే కళ్ళు బాగుండవని, మొహమంతా నల్లగా కాటుక అవుతుందని రచయిత్రికి ఏడుపు అంటే ఇష్టం లేదు.
-
2. ‘నోరు మూసుకో లేకుంటే కళ్ళు మూసుకో” అని అమ్మ ఎందుకన్నది ?
కళ్ళకు ఏం కనబడ్డా సరే మనం ఏమీ అనకూడదని, చూసి చూడనట్లు ఉండాలని, లేకపోతే అనవసరమైన గొడవలు వస్తాయని అమ్మ ఆ విధంగా అన్నది.
-
3. ఆపదలో ఉన్నవాళ్ళకు సాయం చేయడంలో ఆడ మగ తేడాలుంటాయా?
ఆపదలో ఉన్నవాళ్లకు సాయం చేయడంలో ఆడ, మగ అనే తేడాలు ఉండకూడదు. ఎవరైనా సరే తోటి వారికి సాయం చేయడం కనీస మానవ ధర్మం.
-
4. చూసి చూడనట్లు ఉండడం అంటే ఏమిటి?
కళ్ళ ఎదురుగా ఒక సంఘటన జరుగుతున్నా పట్టించుకోకుండా, సహాయం చేయకుండా తమకు ఏమీ పట్టనట్లు వ్యవహరించడాన్ని 'చూసి చూడనట్లు ఉండడం' అంటారు.
-
5. పై పేరా ఆధారంగా ఒక ప్రశ్న రాయండి.
కళ్యాణి అక్క సైకిల్ మీద నుండి కిందపడిన అబ్బాయికి ఎలా సహాయం చేసింది?
ఇ) కింది అపరిచిత గద్యాన్ని చదివి ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయండి. (నేతాజీ గురించి)
-
1. యుద్ధ రంగంలో మహిళల్ని మొదటిసారిగా పరిచయం చేసిన వారు ఎవరు?
యుద్ధ రంగంలో మహిళల్ని మొదటిసారిగా పరిచయం చేసిన వారు నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్.
-
2. స్త్రీలు యుద్ధరంగంలో ప్రవేశించడంపై మీ అభిప్రాయం రాయండి.
స్త్రీలు యుద్ధరంగంలో ప్రవేశించడం వారి ధైర్యసాహసాలకు, దేశభక్తికి నిదర్శనం. వారు పురుషులతో సమానంగా దేశ రక్షణలో పాల్గొనడం ఎంతో గర్వకారణం.
-
3. పై పేరాలో యుద్ధం అని అర్థం వచ్చే పదాలను గుర్తించి రాయండి
సంగ్రామం, కదన రంగం, పోరాటం.
-
4. ‘ఝాన్సీ లక్ష్మీబాయి ఏం చేసిందో అదే చేస్తారు' అంటే అర్థం ఏమిటి?
ఝాన్సీ లక్ష్మీబాయి లాగా శత్రువులతో వీరోచితంగా పోరాడి దేశానికి స్వాతంత్ర్యం సాధించడంలో మహిళలు కీలక పాత్ర పోషిస్తారని దీని అర్థం.
-
5. పేరా ఆధారంగా ఒక ప్రశ్నను తయారు చేయండి.
నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ స్థాపించిన మహిళా దళం పేరు ఏమిటి?
వ్యక్తీకరణ సృజనాత్మకత - పేజీ 137
అ) ఈ కింది ప్రశ్నలకు నాలుగైదు వాక్యాల్లో సమాధానాలు రాయండి
-
1. కృష్ణమూర్తి గారు తన కుటుంబంతో కలిసి ఫోటో తీయించుకోవడం వెనక గల సందర్భాన్ని మీ సొంతమాటల్లో రాయండి.
ఒకసారి కృష్ణమూర్తి గారికి కుక్క కరిచింది. అందరూ ఆయనకు రేబిస్ వచ్చి చనిపోతారని భయపెట్టారు. దాంతో ఆయన తాను చనిపోయేలోపు తన భార్యాబిడ్డలతో కలిసి ఒక జ్ఞాపకంగా ఫోటో తీయించుకోవాలని స్టూడియోకి వెళ్లి కుటుంబ సమేతంగా ఆ ఫోటో తీయించుకున్నారు.
-
2. ఈ పాఠ్యాంశం ద్వారా రచయిత్రి తన తండ్రి గురించి ఏమి చెప్పదలచుకున్నారు?
రచయిత్రి తన తండ్రి గొప్పతనాన్ని, ఆయన ఆదర్శాలను, పిల్లల పట్ల ఆయనకు ఉన్న బాధ్యతను, ప్రేమను వివరించారు. ఒక తండ్రిగా తన పిల్లలకు మంచి విద్యాబుద్ధులు, స్వేచ్ఛను ఇచ్చి వారిని ఉన్నత స్థానంలో నిలబెట్టిన ఆయన కృషిని తెలియజేశారు.
-
3. రచయిత్రి తండ్రి తమ కుమార్తెలకు స్వేచ్ఛనిచ్చినా, అప్రమత్తంగా ఉండేవారు అనడానికి కారణం ఏమిటి?
రచయిత్రికి ఉద్యోగం చేసే స్వేచ్ఛనిచ్చినప్పటికీ, ఆమె ఒకరోజు సాయంత్రం కాలేజీ నుండి రావడం ఆలస్యమైతే, ఆయన ఎంతో ఆందోళనతో కాలేజీ చుట్టూ రెండుసార్లు తిరిగి ఆమెను వెతికారు. దీన్ని బట్టి ఆయన స్వేచ్ఛను ఇచ్చినప్పటికీ బిడ్డల పట్ల ఎంత అప్రమత్తంగా ఉండేవారో తెలుస్తుంది.
ఆ) కింది ప్రశ్నలకు జవాబులను రాయండి.
-
1. ‘తల్లిదండ్రుల బాగోగులు చూడడం పిల్లల కర్తవ్యం' ఈ విషయంపై పోటీల్లో మాట్లాడడానికి ఒక ప్రసంగ వ్యాసాన్ని రాయండి.
గౌరవనీయులైన ఉపాధ్యాయులకు, నా మిత్రులకు నమస్కారం. "తల్లిదండ్రుల బాగోగులు చూడడం పిల్లల కర్తవ్యం" అనే అంశంపై నేను మాట్లాడుతున్నాను.
మనకు జన్మనిచ్చి, తమ కష్టాలను సైతం లెక్కచేయకుండా మనల్ని పెంచి పెద్దచేసి విద్యాబుద్ధులు నేర్పిన ప్రత్యక్ష దైవాలు మన తల్లిదండ్రులు. వృద్ధాప్యంలో వారు మన ప్రేమను, ఆసరాను కోరుకుంటారు. వారిని గౌరవించి, వారి అవసరాలను తీర్చి కంటికి రెప్పలా కాపాడుకోవడం ప్రతి బిడ్డ ప్రాథమిక బాధ్యత. తల్లిదండ్రులను వృద్ధాశ్రమాలకు పంపకుండా మన వద్దే ఉంచుకుని సేవ చేయడం మన కనీస ధర్మం. -
2. మీకు మీ నాన్న మీద ఉన్న ప్రేమను తెలుపుతూ మీ సొంతమాటల్లో లేఖను రాయండి.
ప్రియమైన నాన్నకు,
నేను ఇక్కడ క్షేమంగా ఉన్నాను. నాన్నా, మీరు నా కోసం పడే కష్టం, నా భవిష్యత్తు కోసం మీరు చేస్తున్న త్యాగాలు నాకు తెలుసు. మీరే నాకు ఆదర్శం, నా మార్గదర్శి. మీ పేరు నిలబెట్టేలా నేను బాగా చదువుకొని వృద్ధిలోకి వస్తాను. ఎప్పటికీ మీపై నా ప్రేమ, గౌరవం ఇలాగే ఉంటాయి. మీ ఆరోగ్యం జాగ్రత్తగా చూసుకోండి.
ఇట్లు,
మీ ప్రియమైన కుమారుడు/కుమార్తె. -
3. 'ఉత్తరాలు రాయడం, టెలిఫోన్లో మాట్లాడడం' వీటిలో ఏది ఉపయోగకరమైనదని నీవు భావిస్తున్నావు? మీ సమాధానాన్ని సమర్థిస్తూ వ్యాసం రాయండి.
టెలిఫోన్లో మాట్లాడటం తక్షణ సమాచారానికి ఉపయోగపడుతుంది, కానీ అందులో భావోద్వేగాలు తాత్కాలికంగా ఉంటాయి. ఉత్తరాలు రాయడం అనేది ఆత్మీయతను, ప్రేమను పదిలపరుస్తుంది. ఉత్తరాలను పదే పదే చదువుకుంటూ ఆ మధుర జ్ఞాపకాలను మనసులో ఎప్పటికీ దాచుకోవచ్చు. హడావుడి లేకుండా, మనసులోని భావాలను స్పష్టంగా వ్యక్తీకరించడానికి ఉత్తరాలే అత్యుత్తమ సాధనాలని నా అభిప్రాయం.
-
4. తండ్రి కూతుళ్ళ మధ్య జరిగిన కింది టెలిఫోన్ సంభాషణను పొడిగించి రాయండి.
కూతురు : నాన్నా... నేను బాలని మాట్లాడుతున్నాను.
తండ్రి : ఎలా ఉన్నావు తల్లీ?
కూతురు : బాగున్నాను నాన్న.. నువ్వు వేళకు మందులు వేసుకుంటున్నావా? అమ్మ ఎలా ఉంది?
తండ్రి : వేసుకుంటున్నాను తల్లీ. అమ్మ కూడా బాగుంది, నీ గురించే అడుగుతోంది.
కూతురు : వచ్చే నెల్లో సెలవులకు నేను పిల్లలతో కలిసి ఇంటికి వస్తున్నాను నాన్నా.
భాషాంశాలు - పదజాలం
అ) ఎరుపు రంగులో ఉన్న పదాలకు అర్థం రాసి వాటిని సొంతవాక్యాల్లో రాయండి.
-
1. ఏరు చిన్నపిల్లలా ఉరకలు వేస్తోంది.
అర్థం: పరుగులు / గెంతులు
సొంతవాక్యం: పిల్లలు మైదానంలో ఉరకలు వేస్తూ ఆడుకుంటున్నారు. -
2. వర్షాభావం వల్ల కొన్ని ప్రాంతాల్లో కరువు నీడలు అలముకున్నాయి.
అర్థం: క్షామం / ఆహార కొరత
సొంతవాక్యం: వర్షాలు లేక ఆ ఊరిలో కరువు ఏర్పడింది. -
3. దేశనాయకుల చిత్రాలు ఎన్నో స్మృతులను గుర్తు చేస్తున్నాయి.
అర్థం: జ్ఞాపకాలను / తలపులను
సొంతవాక్యం: పాత ఫోటోలు చూస్తుంటే ఎన్నో మధుర స్మృతులు గుర్తొస్తాయి. -
4. మా ఇంటిపేరు నాన్న అస్తిత్వాన్ని గుర్తు చేస్తోంది.
అర్థం: ఉనికిని
సొంతవాక్యం: ప్రతి మనిషి తన అస్తిత్వాన్ని కాపాడుకోవాలి.
ఆ) కింది వాక్యాలను చదివి పర్యాయపదాలను గుర్తించి రాయండి.
-
(1) నేను రాసిన లేఖకు మాస్నేహితురాలు ఉత్తరమిచ్చింది.
లేఖ, ఉత్తరం
-
(2) తాతయ్య జ్ఞాపకాలను కుటుంబం మననం చేసుకున్నది.
జ్ఞాపకాలను, మననం
-
(3) ఆహారపదార్థాల లేమి వల్ల భోజనంలో కూరల వెలితి కన్పించింది.
లేమి, వెలితి
-
(4) ఆమె పరుగు పోటీల్లో ఆత్రుత వల్ల గమ్యాన్ని తొందరగా చేరలేకపోయింది.
ఆత్రుత, తొందర
-
(5) పశువుల గుంపులో బెదురుకున్న గొడ్డు భయంతో పరుగుపెట్టింది.
బెదురు, భయం
భాషాంశాలు - పదజాలం (కొనసాగింపు) - పేజీ 138
ఇ) కింది పద్యం చదివి నానార్థాలను గుర్తించి రాయండి.
-
భోగమన పాము పడగయు...
'భోగం' పదానికి నానార్థాలు: పాము పడగ, శుభము, కీర్తి, తపము, భువనము (లోకము).
ఈ) కింద సూచించిన ప్రకృతి పదాలకు సరైన వికృతి పదాలను గుర్తించి రాయండి. వాటిని వాక్యాల్లో ప్రయోగించండి.
| ప్రకృతి | వికృతి |
|---|---|
| 1. క్షేమము | సేమము |
| 2. కుమారుడు | కొమరుడు |
| 3. పంక్తి | బంతి |
| 4. ఆశ | ఆస |
| 5. శ్రీ | సిరి |
వ్యాకరణాంశాలు - సంధులు
అ) కింది పదాలను విడదీసి సంధిపేరు రాయండి.
-
1. ఉత్తరాలు = ఉత్తరము + లు
సంధి పేరు: లు, ల, న సంధి
-
2. జ్ఞాపకాలు = జ్ఞాపకము + లు
సంధి పేరు: లు, ల, న సంధి
-
3. పదిహేనేళ్ళు = పదిహేను + ఏళ్ళు
సంధి పేరు: ఉత్వ సంధి
-
4. మాకెవరికీ = మాకు + ఎవరికీ
సంధి పేరు: ఉత్వ సంధి
-
5. అటఁజని = అటన్ + చని
సంధి పేరు: సరళాదేశ సంధి
-
6. వానింగూర్చి = వానిన్ + కూర్చి
సంధి పేరు: సరళాదేశ సంధి
వ్యాకరణాంశాలు (కొనసాగింపు) - పేజీ 139
ఆ) కింది పదాలను విడదీసి, సంధి పేరు రాయండి. (సరళాదేశ సంధి)
-
1. రాఁగలదు = రాన్ + కలదు
సరళాదేశ సంధి
-
2. వచ్చెఁదల్లీ = వచ్చెన్ + తల్లీ
సరళాదేశ సంధి
-
3. పట్టుఁబట్టెను = పట్టున్ + పట్టెను
సరళాదేశ సంధి
-
4. రావణుఁజంపె = రావణున్ + చంపె
సరళాదేశ సంధి
-
5. చాయఁబోలె = చాయన్ + పోలె
సరళాదేశ సంధి
సమాసాలు
అ) కింది పదాలకు విగ్రహవాక్యం రాసి సమాసం పేరు రాయండి.
-
1. తండ్రీ కూతుళ్ళు = తండ్రియును కూతురును
ద్వంద్వ సమాసం
-
2. అజ్ఞానము = జ్ఞానము కానిది
నఞ్ తత్పురుష సమాసం
-
3. గౌరవాభిమానములు = గౌరవమును అభిమానమును
ద్వంద్వ సమాసం
-
4. పఠనలేఖనములు = పఠనమును లేఖనమును
ద్వంద్వ సమాసం
వాక్యాలు - రకాలు
అ) విధ్యర్థక వాక్యాలకు ఉదాహరణలు రాయండి.
-
1. ప్రతిరోజూ వ్యాయామం చేయండి.
2. పెద్దలను గౌరవించండి.
3. పర్యావరణాన్ని పరిరక్షించండి.
4. సమయాన్ని వృథా చేయకండి.
ఆ) నిశ్చయార్థక వాక్యాలకు ఉదాహరణలు రాయండి.
-
1. భూమి సూర్యుని చుట్టూ తిరుగుతుంది.
2. నేను తొమ్మిదవ తరగతి చదువుతున్నాను.
వాక్యాలు - రకాలు (కొనసాగింపు) - పేజీ 140
ఇ) నిషేధార్థక వాక్యాలకు ఉదాహరణలు రాయండి.
-
1. గోడల మీద గీతలు గీయవద్దు.
2. ప్లాస్టిక్ సంచులను ఉపయోగించరాదు.
అలంకారాలు
కింది ఉదాహరణలు పరిశీలించండి. అలంకారాన్ని గుర్తించండి.
-
1. శేషశాయికి మ్రొక్కు శిరము శిరము
లాటానుప్రాసాలంకారం
-
2. మధుర ఫలంబులిచ్చు వృక్షంబు వృక్షంబు
లాటానుప్రాసాలంకారం
-
3. దేవా! నీకు వంద వందనాలు
ఛేకానుప్రాసాలంకారం
-
4. నీటిలో పడిన తేలు తేలుతుందా
ఛేకానుప్రాసాలంకారం
-
5. వర్ష వర్షంలో తడుస్తూ ఉంది.
ఛేకానుప్రాసాలంకారం
-
6. రామ బాణం తగిలి వాలి వాలిపోయెను.
ఛేకానుప్రాసాలంకారం
📄 Download or view this worksheet/page:
