పేజీ 114
ఆలోచనాత్మక ప్రశ్నలు:
-
1. ‘పాట నన్ను మనిషిని చేస్తుంది' అని కవి ఎందుకు అన్నాడో ఆలోచించి చెప్పండి.
పాట శ్రమను మరిపించి, చెమట చుక్కగా జారి, మనిషిలోని మానవత్వాన్ని మేల్కొల్పుతుంది కాబట్టి కవి ఆ విధంగా అన్నాడు.
-
2. పాట విన్నా, పాడుకున్నా మనసుకు సాంత్వన కలుగుతుంది అంటారు కదా ! అలా నీకు ఎపుడైనా అనిపించిందా? ఆ సంఘటనను గురించి చెప్పండి.
అవును, నేను బాగా అలసిపోయినప్పుడు లేదా ఒత్తిడికి గురైనప్పుడు మధురమైన సంగీతం వింటే నా మనస్సుకు ఎంతో ప్రశాంతత, సాంత్వన కలుగుతాయి.
పేజీ 123
అవగాహన - ప్రతిస్పందన: అ) కింది ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.
-
1. నాటకం అంటే ఏమిటో చెప్పండి?
ప్రజల వినోదం కోసం సంభాషణ, సంగీతం, నృత్య సమన్వితంగా తయారుచేయబడ్డ ఒక కళాత్మక ప్రక్రియను నాటకం అంటారు.
-
2. పౌరాణిక నాటకాల విశేషత గురించి రాయండి.
అరవై, డెబ్భై ఏళ్ళ క్రితం ఈ నాటకాలు ప్రదర్శించని ఊరంటూ లేదు. సంగీత, సాహిత్యాలలో పండితులు మొదలుకొని సామాన్యుల వరకూ ఈ నాటకాలలోని పద్యాలు పాడుకుని ఆనందించేవారు. రాత్రి మొదలైన నాటక ప్రదర్శన తెల్లవారినదాక కూడా సాగేది.
-
3. ఏక పాత్రలో నటించాలంటే నటుడు ఏఏ అంశాలపై దృష్టి పెట్టాలి?
ఏకపాత్రలో సంభాషణలు పలకడానికి, అభినయానికి సమ ప్రాధాన్యత ఉంటుంది. కాబట్టి నటుడు పద్యాలతో గాని, గద్యాలతో గాని స్పష్టంగా సంభాషిస్తూ అభినయం చేయడంపై దృష్టి పెట్టాలి.
-
4. వీథి నాటకానికి, వేదిక నాటకానికి తేడాలు రాయండి.
వీథి నాటకం నాలుగురోడ్ల కూడలిలో, ఖాళీ మైదానాల్లో అతి తక్కువ ఆహార్యం, దుస్తులతో వలయాకారంగా నిలబడి ప్రదర్శిస్తారు. వేదిక నాటకానికి సరైన రంగస్థలం (స్టేజి), తెరలు, విద్యుత్ దీపాలు మరియు మేకప్ వంటి సౌకర్యాలు అవసరం.
ఆ) క్రింది గద్యం చదవండి. ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.
-
1. ఆషికుల్ సాధించిన ఘనత ఏమిటి?
23 దేశాల నుంచి వచ్చిన 120 చిత్రాలతో పోటీకి నిలిచి ఎంపికైన 35 చిత్రాలలో ఒక దానికి దర్శకత్వం వహించి గుర్తింపు సాధించాడు.
-
2. బాల కార్మికుల జీవితాలు తెలిపే లఘుచిత్రం పేరు ఏమిటి?
ఆ లఘుచిత్రం పేరు 'ఆమి-ఐయామ్'.
-
3. దృష్టిలో పడడం అంటే ఏమిటి?
దృష్టిలో పడడం అంటే ఇతరులు గుర్తించడం లేదా ఒకరి పరిశీలనలోకి రావడం అని అర్థం.
-
4. ముక్టనీర్ సంస్థ ఉన్న ప్రాంతం ఏది ( )
అ) బెంగాల్ ఆ) మధ్యగ్రామ్ ఇ) ధార్వాడ ఈ) హైదరాబాద్జవాబు: ఆ) మధ్యగ్రామ్ -
5. పై పేరా ఆధారంగా ఒక ప్రశ్న తయారు చేయండి.
ప్రశ్న: అనాధ పిల్లలతో కలిసి ఆషికుల్ తీసిన 20 నిమిషాల బెంగాలీ లఘుచిత్రం పేరు ఏమిటి?
పేజీ 124
ఇ) కింది గద్యం చదవండి. ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.
-
1. పై పేరాలో స్త్రీ పాత్రలు పోషించిన పురుష నటుల పేర్లు రాయండి.
స్థానం నరసింహారావు గారు మరియు ఉప్పులూరు సంజీవరావు గారు స్త్రీ పాత్రలు పోషించారు.
-
2. వేమూరి గగ్గయ్య గారి నటనా విశేషం ఏమిటి?
కంసుడు, యముడు, రావణుడు, శిశుపాలుడు, జరాసంధుడు వంటి రౌద్ర పాత్రలకు వేమూరి గగ్గయ్య పెట్టింది పేరు.
-
3. సత్యహరిశ్చంద్ర పాత్ర ద్వారా విశేష గుర్తింపు పొందిన నటుడు ( )
అ) స్థానం నరసింహారావు ఆ) డి.వి.సుబ్బారావు ఇ) బందా కనక లింగేశ్వర రావుజవాబు: ఆ) డి.వి.సుబ్బారావు -
4. పాత్రలో ఒదిగి పోవడం అంటే మీరు ఏమి అర్థం చేసుకున్నారు?
పాత్రలో ఒదిగిపోవడం అంటే నటుడు తాను పోషిస్తున్న పాత్ర యొక్క స్వభావాన్ని, భావోద్వేగాలను పూర్తిగా అర్థం చేసుకుని, సహజంగా నటించడం.
-
5. మిమిక్రీ అనే ఇంగ్లీషు పదానికి సమానార్ధక తెలుగు పదం ఏది?
ధ్వని అనుకరణ.
ఈ) మీ ఉపాధ్యాయుడిని అడిగి కింది నాటికలను, వాటిని రాసిన రచయితలతో జతపరచండి.
| A | Ans | B |
|---|---|---|
| 1) ఆత్మవంచన | ( ఎ ) | అ) గొల్లపూడి మారుతిరావు |
| 2) తేలుకుట్టిన దొంగలు | ( ఇ ) | ఆ) బళ్ళారి రాఘవ |
| 3) కప్పలు | ( ఉ ) | ఇ) మునిమాణిక్యం |
| 4) కంఠాభరణం | ( ఈ ) | ఈ) పానుగంటి |
| 5) గృహప్రవేశం | ( అ ) | ఉ) ఆత్రేయ |
| 6) సరిపడని సంగతులు | ( ఊ ) | ఊ) పొట్లూరి వెంకటేశ్వరరావు |
| 7) సత్యంగారిల్లెక్కడ | ( ఎ ) | ఎ) బుచ్చిబాబు |
పేజీ 125
వ్యక్తీకరణ - సృజనాత్మకత: అ) కింది ప్రశ్నలకు నాలుగైదు వాక్యాలలో సమాధానాలు రాయండి.
-
1. సాంఘిక నాటకాలు సమాజాన్ని చైతన్యపరచడానికి ఏవిధంగా కృషిచేస్తున్నాయి.
ప్రజల కష్టాలు, కన్నీళ్లు, వేదనలు, పోరాటాలు ఇతివృత్తాలుగా సాంఘిక నాటక రచన ప్రారంభమైంది. సామాజిక సమస్యలను, సాంఘిక దురాచారాలను ఎత్తిచూపుతూ, విమర్శిస్తూ ఇవి సాగాయి. వీక్షకులకు సరైన పరిష్కారాలను సూచిస్తూ, ప్రజల ఆలోచనలలో గొప్ప మార్పుకు దారితీసే విధంగా నాటకాలు కృషిచేస్తున్నాయి.
-
2. నాటకరంగంలో రేడియో నాటకాల ప్రత్యేకతను వివరించండి.
నాటకాలను కేవలం రంగస్థలం మీదనే కాకుండా ప్రసార మాధ్యమాల ద్వారా కూడా శ్రోతలకు అందించడం రేడియో నాటకాల ప్రత్యేకత. రేడియో నాటకానికి సంభాషణలే ప్రాణం, అందుకని దీనిని శ్రవ్య నాటకం అని కూడా అంటారు. ఆ రోజులలో ప్రజలు రేడియోసెట్ల దగ్గర గుమికూడి ఈ నాటకాలను విని ఆనందించేవారు.
-
3. తెలుగు నాటకరంగంలో సంచలనం కలిగించిన నాటకాల గురించి రాయండి.
గురజాడ అప్పారావుగారు రచించిన 'కన్యాశుల్కం' మొత్తంగా వ్యావహారిక భాషలో రచించిన మొట్టమొదటి నాటకం, ఇది గొప్ప సంచలనం సృష్టించింది. అలాగే పీడిత జనుల జీవితాలను కళ్ళకు కడుతూ వచ్చిన 'మా భూమి', 'పాలేరు', 'వరవిక్రయం', 'కప్పలు', 'కీర్తిశేషులు', 'నిజం' మొదలైన నాటకాలు తెలుగు నాటకరంగంలో విశేషమైన గుర్తింపు పొందాయి.
ఆ) కింది ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.
-
1. మీ ఊరిలో పాటిబండ్ల ఆనందరావు గారు రచించిన 'అంబేద్కర్ రాజగృహ ప్రవేశం' నాటికను ప్రదర్శిస్తున్నారు. ఈ విషయాన్ని తెలియజేస్తూ ఒక కరపత్రం తయారు చేయండి.
ప్రకటన / కరపత్రం
కళాభిమానులకు నమస్కారం!
మన ఊరి ప్రజలందరికీ గొప్ప శుభవార్త. సామాజిక చైతన్యం కోసం, అసమానతలపై ఎక్కుపెట్టిన అక్షరాస్త్రం, శ్రీ పాటిబండ్ల ఆనందరావు గారు రచించిన అద్భుత నాటిక "అంబేద్కర్ రాజగృహ ప్రవేశం" మన గ్రామంలో ప్రదర్శించబడుతుంది.
ప్రదర్శన వివరాలు:
తేదీ: ఈ ఆదివారం సాయంత్రం 6 గంటలకు.
స్థలం: గ్రామ పంచాయితీ కార్యాలయం మైదానం.
గ్రామస్తులందరూ విచ్చేసి, ఈ నాటికను వీక్షించి జయప్రదం చేయవలసిందిగా కోరుచున్నాము. ప్రవేశం ఉచితం!
- ఇట్లు, గ్రామ యువజన సంఘం. -
2. ఒక నాటికను ప్రదర్శించాలి అంటే నాటిక ఎంపిక దగ్గర నుండి వేదిక మీద ప్రదర్శించడం వరకు ఎన్నో పనులుంటాయి కదా! మీ ఉపాధ్యాయుని / పెద్దలను అడిగి తెలుసుకుని నాటక ప్రదర్శన పై వ్యాసం రాయండి.
నాటక ప్రదర్శన - సన్నాహాలు
ఒక నాటకాన్ని విజయవంతంగా ప్రదర్శించాలంటే ఎంతో కృషి, ప్రణాళిక అవసరం. ముందుగా సమాజానికి ఉపయోగపడే మంచి నాటికను ఎంపిక చేసుకోవాలి. ఆ తర్వాత నాటకంలోని పాత్రలకు తగిన నటీనటులను ఎంపిక చేయాలి. ఎంపికైన వారు తమ సంభాషణలను (డైలాగులు) పుస్తకంలో రాసుకుని బట్టీ పట్టాలి. ఎవరి తరువాత ఎవరు మాట్లాడాలి, ఉచ్చారణ ఎలా ఉండాలి తదితర విషయాలపై అందరూ కలిసి సాధన (రిహార్సల్స్) చేయాలి.
వేదిక మీద ప్రదర్శనకు ముందు సరైన అలంకరణ (మేకప్), దుస్తులు (కాస్ట్యూమ్స్), తెరలు మరియు లైటింగ్ ఏర్పాటు చేసుకోవాలి. సంగీతం, నేపథ్య గానం నాటకానికి ప్రాణం పోస్తాయి. సమష్టి కృషితో ప్రదర్శన ఇస్తేనే నాటకం రక్తి కట్టి ప్రేక్షకులను అలరిస్తుంది. -
3. 'ధర్మబోధ' కథాంశాన్ని తీసుకుని నాటికగా ప్రదర్శించడం కోసం సంభాషణలు రాయండి, ప్రదర్శించండి.
పాత్రలు: గురువు, శిష్యుడు
శిష్యుడు: గురుదేవా! నమస్కారాలు. నాదొక చిన్న సందేహం. ఈ సృష్టిలో అన్నిటికన్నా గొప్ప ధర్మం ఏది?
గురువు: నాయనా! చిరంజీవివగు. అహింసను మించిన ధర్మం లేదు. సాటి ప్రాణుల పట్ల దయ కలిగి ఉండటమే మానవుని ప్రథమ ధర్మం.
శిష్యుడు: అంటే, ఎదుటివారు మనకు అపకారం చేసినా మనం క్షమించాలా గురువా?
గురువు: అవును నాయనా, క్షమ అనేది మనిషికి అలంకారం. పగ వలస వినాశనమే తప్ప శాంతి లభించదు. క్షమించడం ద్వారానే నిజమైన ధర్మం నిలబడుతుంది.
భాషాంశాలు - పదజాలం: అ) కింది వాక్యాలలో ఎరుపు రంగులో ఉన్న పదాలకు అర్థాలు రాయండి.
-
1. దూరవాణి వచ్చిన తర్వాత ఉత్తరాలు కనుమరుగు అయ్యాయి.
దూరవాణి = టెలిఫోన్
-
2. ఆమె నటనకు ప్రేక్షకులు హర్షధ్వానాలు చేశారు.
హర్షధ్వానాలు = ఆనందంతో చేసే చప్పట్లు / సంతోషపు కేకలు
-
3. కొన్ని నాటకాలు ఎప్పటికీ నిత్యనూతనంగా ఉంటాయి.
నిత్యనూతనంగా = ఎల్లప్పుడూ కొత్తగా
-
4. అన్నమయ్య కీర్తనలు సంగీత సాహిత్య సమ్మేళనంగా ఉంటాయి.
సమ్మేళనం = కలయిక / మేళవింపు
-
5. గణపతి నాటకం ఆద్యంతం హాస్యం పండిస్తుంది.
ఆద్యంతం = మొదలు నుండి చివర వరకు
ఆ) కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి, పర్యాయ పదాలను గుర్తించి రాయండి.
-
1. స్త్రీల హక్కుల గురించి తెలిస్తేనే మహిళలు ముందడుగు వేయగలరు.
పర్యాయపదాలు: స్త్రీలు, మహిళలు
-
2. ఒక గ్రామంలో నాటక ప్రదర్శన చూసేందుకు చుట్టుపక్కల పల్లెటూర్ల నుండి బండి కట్టుకొని వచ్చేవారు.
పర్యాయపదాలు: గ్రామం, పల్లెటూరు
-
3. హాస్యకథలు చదివితే నవ్వు తెప్పిస్తాయి.
పర్యాయపదాలు: హాస్యం, నవ్వు
-
4. నృత్య ప్రదర్శనలో శోభా నాయుడు అద్భుతంగా నాట్యం చేసింది.
పర్యాయపదాలు: నృత్యం, నాట్యం
-
5. నాటకం చూడడానికి వచ్చిన వీక్షకులు అందరూ ప్రేక్షకులే.
పర్యాయపదాలు: వీక్షకులు, ప్రేక్షకులు
ఇ) కింది వాక్యాలను పరిశీలించండి, ఎరుపు రంగులో ఉన్న పదాలకు నానార్థాలు రాయండి.
-
1. పుస్తక పఠనం మనసుకు ఉల్లాసం కలిగిస్తుంది.
పఠనం = చదవడం, కంఠస్థం చేయడం
-
2. ఎంచుకున్న మార్గం మంచిది అయితే విజయం చేరువ అవుతుంది.
మార్గం = దారి, పద్ధతి, ఉపాయం
-
3. కళాక్షేత్రం భవనాన్ని నూతనం గా నిర్మించారు.
నూతనం = కొత్తది, వింత
-
4. కరువు కాలం లో భుక్తి గడవడం కష్టం.
కాలం = సమయం, మరణం, నలుపు
-
5. ఆమె చేసిన కృషి వల్లనే విజయం సాధించింది.
కృషి = ప్రయత్నం, వ్యవసాయం
పేజీ 126
వ్యాకరణాంశాలు - సంధులు: కింది పదాలను విడదీసి సంధి పేర్లు రాయండి.
-
1. లోకానుభవం
లోక + అనుభవం = సవర్ణదీర్ఘ సంధి
-
2. అత్యుత్తమం
అతి + ఉత్తమం = యణాదేశ సంధి
-
3. మూకాభినయం
మూక + అభినయం = సవర్ణదీర్ఘ సంధి
సమాసాలు: అ) కింది పదాలు చదవండి. విగ్రహవాక్యం తెలిపి ఏ సమాసమో రాయండి.
-
1. పార్వతీ పరిణయం
విగ్రహవాక్యం: పార్వతి యొక్క పరిణయం
సమాసం: షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం -
2. పాతిక సంవత్సరాలు
విగ్రహవాక్యం: పాతిక సంఖ్య గల సంవత్సరాలు
సమాసం: ద్విగు సమాసం -
3. యుగ కవి
విగ్రహవాక్యం: యుగానికి కవి (లేదా) యుగకర్త అయిన కవి
సమాసం: షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం / విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం -
4. మయసభ
విగ్రహవాక్యం: మయుని యొక్క సభ
సమాసం: షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
పేజీ 127
వాక్యాలు: అ) ఈ కింది సంక్లిష్ట వాక్యాలను సామాన్య వాక్యాలుగా మార్చి రాయండి.
-
1. శైలజ సైకిలు తొక్కుతూ, పాట పాడుతున్నది.
శైలజ సైకిలు తొక్కుతున్నది.
శైలజ పాట పాడుతున్నది. -
2. రామారావు అన్నం తిని, పడుకున్నాడు.
రామారావు అన్నం తిన్నాడు.
రామారావు పడుకున్నాడు. -
3. సీతమ్మ బట్టలు ఉతికి, ఆరవేసింది.
సీతమ్మ బట్టలు ఉతికింది.
సీతమ్మ బట్టలు ఆరవేసింది. -
4. శశిధర్ పరుగెత్తి, అలసిపోయాడు.
శశిధర్ పరుగెత్తాడు.
శశిధర్ అలసిపోయాడు.
📄 Download or view this worksheet/page:
