45 పేజీ సంఖ్య
ఇవి చేయండి
ఉపాధ్యాయుడు చెప్పిన కింది పదాలను (ఉక్తలేఖనం) రాయండి.
- మహత్తు, రాజ్యశ్రేయస్సు, ఆశ్చర్యచకితుడు, శయనాగారము, ప్రలోభపెట్టడం, అదృశ్యకరణి, రాజాజ్ఞ
అవగాహన-ప్రతిస్పందన
-
1. పాఠంలోని మాయాకంబళి వలే మానవ జీవితంలో చరవాణి (సెల్ఫోన్), సమయం, సంపద, మాటలు వంటివి విలువైనవే. వీటిని గురించి మీ సొంత మాటలలో చెప్పండి.
మాయాకంబళి వలె సెల్ఫోన్, సమయం, సంపద, మాటలు మానవ జీవితంలో అత్యంత విలువైనవి. వీటిని సద్వినియోగం చేసుకుంటే జీవితం సుఖసంతోషాలతో ఉంటుంది. దుర్వినియోగం చేస్తే మాయాకంబళి వల్ల కలిగిన అనర్థాల వలె నష్టాలు, సమస్యలు ఎదురవుతాయి. కాబట్టి వీటిని ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా, అవసరమైన మేరకే ఉపయోగించాలి.
-
2. కథలోని మాయాకంబళి మీకు లభిస్తే దానిని ఏ విధంగా ఉపయోగిస్తారో చెప్పండి.
నాకు ఒకవేళ మాయాకంబళి లభిస్తే, నేను దానిని ఎవరికీ కీడు తలపెట్టడానికి ఉపయోగించను. సమాజంలో జరిగే అన్యాయాలను, దొంగతనాలను అరికట్టడానికి, పేదలకు ఎవరికి తెలియకుండా సహాయం చేయడానికి ఉపయోగిస్తాను.
-
3. మీరు చదివిన ఏదైనా కథను మీ సొంత మాటలలో చెప్పండి.
నేను 'కుందేలు - తాబేలు' కథ చదివాను. ఒక అడవిలో కుందేలు, తాబేలు పరుగుపందెంలో పాల్గొంటాయి. కుందేలు తన వేగంతో ముందుకు వెళ్లి మధ్యలో గర్వంతో నిద్రపోతుంది. కానీ తాబేలు ఎగతాళికి కుంగిపోకుండా నిదానంగా, నిరంతరం నడిచి గమ్యస్థానాన్ని చేరుకుని విజయం సాధిస్తుంది. ఈ కథ ద్వారా "నిదానమే ప్రధానం, పట్టుదల ఉంటే సాధించలేనిది లేదు" అనే సత్యం తెలుస్తుంది.
46 పేజీ సంఖ్య
4) కింది గద్యాన్ని చదివి ప్రశ్నలకు జవాబులు గుర్తించండి.
-
1) మనం ఏ భాషను విస్మరించకూడదు?
జవాబు: ఆ. మాతృభాష
-
2) భాష యొక్క స్వభావం ఏమిటి?
జవాబు: అ. మార్పు
-
3) భాషలో జరిగే మార్పును దేనితో పోల్చారు?
జవాబు: ఆ. కొత్త నీరు (లేదా జీవనదిలోని ప్రవాహం)
వ్యక్తీకరణ-సృజనాత్మకత
అ) కింది ప్రశ్నలకు నాలుగైదు వాక్యాలలో జవాబులు రాయండి.
-
1. మాయా కంబళి రచయితను గురించి రాయండి.
'మాయాకంబళి' పాఠ్యభాగ రచయిత కలువకొలను సదానంద. ఈయన చిత్తూరు జిల్లా పాకాలలో జన్మించారు. 1992లో జాతీయ ఉత్తమ ఉపాధ్యాయుడిగా ఎంపికయ్యారు. పిల్లల కథలు-శివానందలహరి, విందుభోజనం, చల్లని తల్లి మొదలైన రచనలు చేశారు. చందమామ కథలు, వార్తాపత్రికల్లో కథానికలు రాశారు. 'నవ్వే పెదవులు-ఏడ్చే కళ్ళు' కథా సంపుటికి ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమి అవార్డు లభించింది.
-
2. ఆత్మానందుడు రాజ్యశ్రేయస్సు కొరకు రాజుతో ఏమని చెప్పాడు?
"అసాధారణ శక్తులవల్ల మంచికంటే చెడు జరగటానికి ఎక్కువ అవకాశాలున్నాయి. ఇలాంటి మహిమాన్వితమైన వస్తువు మనిషిని పాప కార్యాలకు, నీతి బాహ్యమైన పనులకూ పురికొల్పుతుంది. ఉత్తముడివైన నువ్వు భ్రష్టుడివి కావటం నాకిష్టం లేదు" అని ఆత్మానందుడు రాజ్యశ్రేయస్సు కొరకు రాజుతో చెప్పాడు.
ఆ) కింది ప్రశ్నలకు 8 నుంచి 10 వాక్యాలలో జవాబులు రాయండి.
-
1. మాయాకంబళిని రాజు మొదట ఎందుకు కావాలనుకున్నాడు? తరువాత ఎందుకు తిరిగి ఇచ్చేశాడు?
మాయాకంబళి సహాయంతో రాజ్యంలోని దొంగల ముఠాలను, అవినీతిపరులను సులభంగా పట్టుకోవచ్చని, నగరంలో నేరాలు అక్రమాలు అరికట్టవచ్చని భావించి రాజు మొదట ఆ కంబళిని తన దగ్గరే ఉంచుకున్నాడు. అయితే, ఆ కంబళి ప్రభావం వల్ల రాజనర్తకి చంచల, కోశాధికారి విక్రముడు రాజును హత్య చేయడానికి కుట్ర పన్నారు. దీనివల్ల మనుషులలో స్వార్థం, నీచత్వం పెరిగి ప్రాణాలకే ముప్పు కలుగుతుందని గ్రహించి, రాజు ఆ మాయాకంబళిని తిరిగి ఆత్మానందుడికి ఇచ్చేశాడు.
-
2. మాయాకంబళి కథా సారాంశాన్ని మీ సొంతమాటలలో రాయండి.
హిమాలయాల్లో ఆత్మానందుడు అనే యోగి ఉండేవాడు. ఆయన తన వద్ద ఉన్న పాత కంబళికి మంత్రజలం చల్లి అదృశ్యమయ్యే శక్తినిచ్చాడు. ఒకరోజు పొరపాటున ఆ కంబళి లోయలో పడిపోగా, అది చిల్లరవ్యాపారి చేతికి చిక్కి, చివరికి ఒక బిచ్చగాడికి దక్కింది. ఆ తర్వాత అది రాజు చండీదత్తుడి చేతికి చేరింది. ఆ కంబళి వల్ల నగరంలో దొంగలను శిక్షించినప్పటికీ, కోశాధికారి విక్రముడు, చంచల ఆశతో రాజుకేద్రోహం చేయాలని చూశారు. అసాధారణ శక్తులు మనుషులను చెడు మార్గంలో నడిపిస్తాయని తెలుసుకున్న రాజు, ఆ కంబళిని తిరిగి యోగికే ఇచ్చేయడంతో కథ ముగుస్తుంది.
-
3. విద్యార్థులూ! మీరు మీ ఊహాశక్తితో ఒక కథను రాయండి.
(స్వీయ ఊహాశక్తితో విద్యార్థులు సొంతంగా ఒక చిన్న కథను రాయవచ్చు - ఉదాహరణకు మాట్లాడే చెట్టు లేదా మేఘం కథ).
-
4. గ్రంథాలయంలోని అద్భుత కథలను చదివి, ప్రశంసిస్తూ ఒక చిన్న కవిత రాయండి.
పుస్తకాల బడిలో - పువ్వుల తోటలో
అద్భుత కథలన్నీ - అందమైన బాటలో
జ్ఞానాన్ని పంచుతూ - ఆనందాన్ని ఇస్తూ
పిల్లల మనసులను - అలరిస్తాయి ఎప్పుడూ!
46 పేజీ సంఖ్య
భాషాంశాలు - పదజాలం
అ) కింద గీత గీసిన పదాలకు అర్థాలు రాయండి. వాటితో సొంతవాక్యాలు రాయండి.
-
1. పక్షులు యథేచ్ఛగా ఆకాశంలో తిరుగుతున్నాయి.
అర్థం: స్వేచ్ఛగా
సొంత వాక్యం:ప్రభుత్వం ప్రజలందరికీ స్వేచ్ఛను ప్రసాదించింది. -
2. బియ్యం చౌక ధరకు అమ్ముతున్నారు.
అర్థం: తక్కువ ధరకు / చౌకగా
సొంత వాక్యం:రేషన్ దుకాణంలో బియ్యం చౌక ధరకు లభిస్తాయి. -
3. చెడ్డ పనులు ఎవరైనా చేస్తే అభ్యంతరం చెప్పాలి.
అర్థం: ఆక్షేపణ / వ్యతిరేకత
సొంత వాక్యం:తప్పు పనిచేస్తుంటే ఎవరైనా అభ్యంతరం చెప్పాలి. -
4. చలి వేసినప్పుడు గొంగళి కప్పుకుంటాను.
అర్థం: కంబళి / దుప్పటి
సొంత వాక్యం:చలికాలంలో రాత్రిపూట గొంగళి కప్పుకుంటాము.
47 పేజీ సంఖ్య
ఆ) కింది వాక్యాలలో సమానార్థక పదాలు గుర్తించి రాయండి.
-
1. పర్వతాలు ఎత్తుగా ఉన్నాయి. ఆ ఎత్తైన శైలముల మీద చెట్లు ఉన్నాయి. ఆ గిరులు మంచుతో కప్పబడి ఉన్నాయి.
సమానార్థక పదాలు: పర్వతాలు, శైలములు, గిరులు -
2. ఆ పట్టణంలో రాజు ఎంతో ఉత్తముడు. అందుకే ఆ భూపాలుడ్ని అందరూ నరేంద్రుడు అని పిలుస్తారు.
సమానార్థక పదాలు: రాజు, భూపాలుడు, నరేంద్రుడు -
3. రాజు కరవాలంతో యుద్ధం చేస్తాడు. ఆ యుద్ధంలో ఖడ్గం...
సమానార్థక పదాలు: కరవాలం, ఖడ్గం
ఇ) కింది ప్రకృతికి వికృతిని జతపరచండి.
| ప్రకృతి | Ans | వికృతి |
|---|---|---|
| 1. రాత్రి | ( ఈ ) | అ. తేడు |
| 2. రాజు | ( అ ) | ఆ. సుకం |
| 3. ముఖము | ( ఇ ) | ఇ. మొగము |
| 4. సుఖం | ( ఆ ) | ఈ. రాతిరి |
ఈ) కింది పదాలను సొంతవాక్యాలలో ప్రయోగించండి.
-
1) ప్రశాంతత: యోగా చేయడం వల్ల మనస్సుకు ప్రశాంతత లభిస్తుంది.
-
2) తిరుగుముఖం: చీకటి పడుతుండటంతో ప్రయాణికులు తిరుగుముఖం పట్టారు.
-
3) ప్రలోభ పెట్టడం: చెడ్డవారు ఇతరులను మోసం చేయడానికి ప్రలోభ పెడుతుంటారు.
-
4) శ్రేయస్సు: మనమందరం సమాజ శ్రేయస్సు కోస పాటుపడాలి.
-
5) దురాశాపరులు: దురాశాపరులు ఎప్పటికీ జీవితంలో సుఖపడలేరు.
-
6) కంటపడకుండా: దొంగలు పోలీసులకు కంటపడకుండా తప్పించుకుని తిరుగుతున్నారు.
48 పేజీ సంఖ్య
ఉ) ఎటునుంచి చదివినా ఒకే పదంలా వచ్చే కచిక / భ్రమక పదాలకు (పద భ్రమణం) వాక్యాల ఆధారంగా జవాబులు రాయండి.
- 1. చింతకాయ రుచి: పులుపు (గమనిక: ఉదాహరణ ప్రకారం భ్రమక పదాలు)
- 2. శరీరాన్ని కప్పే వస్త్రానికి మరొక పేరు: సన్నాస / అసన్న (పాఠ్యపుస్తక ఆధారిత భ్రమక పదాలు)
- 3. గాలి, వెలుతురు కోసం ఇంటికి పెట్టేది: కీటికి
- 4. ఇది తీయడమంటే నిద్రపోతున్నాడని అర్థం: కనురెప్పలు / కునుకు
- 5. సముద్రపు ఆల్చిప్పలో వుండేది: ముత్యము
49 పేజీ సంఖ్య
ii. వ్యాకరణాంశాలు - అభ్యాసం 1: లింగము మరియు వచనం
| పదం | Ans (వాచకం) | Ans (వచనం) |
|---|---|---|
| 1. రాజు | మహద్వాచకం | ఏకవచనం |
| 2. కంబళి | అమహద్వాచకం | ఏకవచనం |
| 3. పర్వతాలు | అమహద్వాచకం | బహువచనం |
| 4. చంచల | మహతీవాచకం | ఏకవచనం |
| 5. ఆత్మానందుడు | మహద్వాచకం | ఏకవచనం |
| 6. నర్తకి | మహతీవాచకం | ఏకవచనం |
50 పేజీ సంఖ్య
అభ్యాసం 2 : భాషాభాగాలు
"ఆయన తన పాత కంబళి మీద మంత్రజలం చల్లాడు."
1. ఆయన = సర్వనామం
2. తన = సర్వనామం
3. పాత = విశేషణం
4. కంబళి = నామవాచకం
5. మీద = అవ్యయం
6. మంత్రజలం = నామవాచకం
7. చల్లాడు = క్రియ
1. ఆయన = సర్వనామం
2. తన = సర్వనామం
3. పాత = విశేషణం
4. కంబళి = నామవాచకం
5. మీద = అవ్యయం
6. మంత్రజలం = నామవాచకం
7. చల్లాడు = క్రియ
అభ్యాసం 3 : విభక్తులు
-
1. ముదుసలి బిచ్చగాడు చలితో బాధపడుతున్నాడు.
విభక్తి: తృతీయా విభక్తి -
2. చండీదత్తుడి మనస్సుకు కొంతప్రశాంతత చేకూరింది.
విభక్తి: చతుర్థీ విభక్తి -
3. నేను కూడా రాజ్య శ్రేయస్సు కోసమే చెబుతున్నాను.
విభక్తి: చతుర్థీ విభక్తి (కొరకు/కై) -
4. "స్వామీ, మీ కంబళిని మీరే ఉంచుకోండి"
విభక్తి: సంబోధనా ప్రథమా విభక్తి (స్వామీ) -
5. ఓ మహాప్రభూ!
విభక్తి: సంబోధనా ప్రథమా విభక్తి -
6. ఈ కంబళి వల్ల (వలన) నాకు ప్రాణహాని తప్ప శాంతిలేదు.
విభక్తి: పంచమీ విభక్తి -
7. "దేశం నుండి బహిష్కరించాడు."
విభక్తి: పంచమీ విభక్తి -
8. "హిమాలయ పర్వతాలలో ఆత్మానందుడనే యోగి ఉండేవాడు."
విభక్తి: సప్తమీ విభక్తి
అభ్యాసం 4: తెలుగు సంధులు
| సంధి పదం | Ans (విడదీసిన రూపం) | సంధి పేరు |
|---|---|---|
| 1. ఎవరైనా | ఎవరు + ఐనా | ఉత్వ సంధి |
| 2. మంచిదని | మంచిది + అని | ఉత్వ సంధి |
| 3. పోతుంటాడని | పోతుంటాడు + అని | ఉత్వ సంధి |
| 4. ఒప్పుకున్నదని | ఒప్పుకున్నది + అని | ఇత్వ సంధి |
| 5. పనికిరాదని | పనికిరాదు + అని | ఉత్వ సంధి |
| 6. నాకిష్టం | నాకు + ఇష్టం | ఉత్వ సంధి |
| 7. ఎందుకైనా | ఎందుకు + ఐనా | ఉత్వ సంధి |
| 8. ఆత్మానందుడున్న | ఆత్మానందుడు + ఉన్న | ఉత్వ సంధి |
51 పేజీ సంఖ్య
నేనివి చేయగలనా?
| ప్రశ్న | Ans |
|---|---|
| 1. పాఠంలోని కథను సొంత మాటల్లో చెప్పగలను. | ఔను |
| 2. పాఠంలోని కథను నేను సొంతంగా చదవగలను. రాయగలను. | ఔను |
| 3. పాఠంలోని పదాలను సొంత వాక్యాలలో ఉపయోగించగలను. | ఔను |
| 4. కథను ఊహించి రాయగలను. | ఔను |